Rozpocznij darmowy okres próbny
Popularne Nowości Gatunki Autorzy
EnglishEnglish
EspañolSpanish
简体中文Chinese
繁體中文Chinese (Traditional)
FrançaisFrench
DeutschGerman
日本語Japanese
PortuguêsPortuguese
ItalianoItalian
한국어Korean
РусскийRussian
NederlandsDutch
العربيةArabic
PolskiPolish
हिन्दीHindi
Tiếng ViệtVietnamese
SvenskaSwedish
ΕλληνικάGreek
TürkçeTurkish
ไทยThai
ČeštinaCzech
RomânăRomanian
MagyarHungarian
УкраїнськаUkrainian
IndonesiaIndonesian
DanskDanish
SuomiFinnish
БългарскиBulgarian
עבריתHebrew
NorskNorwegian
HrvatskiCroatian
CatalàCatalan
SlovenčinaSlovak
LietuviųLithuanian
SlovenščinaSlovenian
СрпскиSerbian
EestiEstonian
LatviešuLatvian
فارسیPersian
മലയാളംMalayalam
தமிழ்Tamil
اردوUrdu
Wyszukiwanie...
SoBrief
Corruptible

Corruptible

Dlaczego niewłaściwi ludzie dochodzą do władzy i co sprawia, że władza zmienia tych, którzy ją zdobywają?
autor: Brian Klaas 2021 319 stron
4.18
3000+ ocen
Słuchaj
Immersyjne
V2.3
Amazon Kindle Audible
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Odblokuj słuchanie i więcej!
Kontynuuj

Kluczowe wnioski

Traktuj władzę zarazem jako magnes przyciągający niewłaściwych ludzi i jako rozpuszczalnik.

Dwie wyspy, dwa różne losy. W 1629 roku, po katastrofie statku Batavia, oficer Jeronimus Cornelisz wykorzystał odziedziczoną rangę, by przejąć kontrolę i doprowadzić do śmierci ponad setki ocalałych. Na ‘Ata sześcioro nastolatków z Tonga przetrwało piętnaście miesięcy, dzieląc się obowiązkami, opiekując się rannym przyjacielem i wycofując z kłótni, aż emocje opadły. Jedna historia pokazuje, jak hierarchia umożliwia nadużycia; druga — współpracę bez formalnego przywódcy.

Współdziała kilka sił. Książka dowodzi, że władza może przyciągać ludzi pragnących dominować, zmieniać zachowanie tych, którzy ją sprawują, a także działać odmiennie w różnych systemach. Eksperyment więzienny Stanforda, często przywoływany jako dowód, że władza czyni zwykłych ludzi okrutnymi, komplikuje fakt, że ogłoszenie o naborze do badania stylizowanego na więzienie przyciągnęło bardziej agresywnych ochotników. Nie dowodzi to, że władza jest nieszkodliwa. Przestrzega przed uznawaniem jednego wyjaśnienia za całą prawdę.

Analiza

Zestawienie dwóch katastrof morskich to niezwykle skuteczne otwarcie, bo ukazuje władzę jako problem zarówno charakteru, jak i konstrukcji systemu. Kontrast nie pozwala też na pocieszający wniosek: współpraca jest możliwa, ale przetrwanie w małej grupie nie dowodzi, że duże społeczeństwo może funkcjonować bez formalnej władzy. Przydatniejsze jest pytanie, jak współdziałają ranga, bodźce i odpowiedzialność. Spór wokół badania więziennego przypomina o szerszej lekcji dotyczącej wnioskowania przyczynowego: to, kto bierze udział w eksperymencie, może wpływać na to, co uznamy za skutek badanego oddziaływania.

Broń miotająca i rolnictwo umożliwiły powstanie dużych hierarchii, ale ich nie przesądziły.

Równość wymagała aktywnego wysiłku. Przez większą część historii ludzkości wiele grup łowiecko-zbierackich miało stosunkowo płaską strukturę. Wśród !Kung udanego myśliwego można było żartobliwie skrytykować za jakość mięsa, żeby nie pomylił umiejętności z prawem do rządzenia. Dzieci także wcześnie wykazują wrażliwość na sprawiedliwość: w jednym badaniu 80 procent trzylatków, które wykonały tyle samo pracy co inne dziecko, zrezygnowało z nagrody, gdy partner otrzymał mniej. Szympansy rzadko dzieliły się w porównywalnych testach.

Większa skala zmieniła układ sił. Celna broń miotająca pozwalała mniejszym osobom rzucać wyzwanie fizycznie dominującym rywalom, pomagając grupom przeciwstawiać się potencjalnym szefom. Później rolnictwo sprawiło, że ziemię i zapasy żywności opłacało się bronić, a wojna na odległość premiowała większe, skoordynowane armie. Te naciski sprzyjały przekształcaniu się wspólnot w państwa. Hierarchia może ułatwiać współpracę na dużą skalę, a nowoczesne państwa są znacznie bezpieczniejsze niż wiele małych społeczności, ale władza stwarza też okazje do wyzysku.

Analiza

Ewolucyjne ujęcie stanowi przydatną korektę poglądu, że hierarchia jest po prostu częścią ludzkiej natury. Równość przedstawiono tu jako coś, co grupy podtrzymywały za pomocą norm i wspólnego oporu, a nie jako brak ambicji. To rozróżnienie ma znaczenie: instytucje mogą powściągać dominację, nie udając, że ten impuls znika. Dowody nie pozwalają z całą pewnością stwierdzić, jak konsekwentnie egalitarne były społeczeństwa prehistoryczne; rolnictwo, wojna i geografia zapewne na siebie oddziaływały, zamiast stanowić osobne przyczyny. Najmocniejszy wniosek nie głosi, że historia potoczyła się jedną drogą, lecz że układy władzy zmieniają się w czasie.

Zmień grono kandydatów, zanim spróbujesz reformować tych, których zatrudniono.

Władza sama dobiera sobie kandydatów. Błąd samoselekcji oznacza, że osoby zgłaszające się do pełnienia danej funkcji nie stanowią losowej próbki społeczeństwa. Gdy badacze ogłosili nabór do eksperymentu dotyczącego życia więziennego, respondenci uzyskali wyższe wyniki w zakresie agresji, narcyzmu i dominacji społecznej, a niższe w zakresie empatii niż osoby odpowiadające na ogólne ogłoszenie o badaniu. Sama oferta pracy może ukształtować pulę kandydatów, zanim ktokolwiek przeprowadzi rozmowę kwalifikacyjną.

Sygnały wysyłane podczas rekrutacji mają znaczenie. Jeden z departamentów policji w Georgii reklamował się za pomocą pojazdów wojskowych i obrazów walki, podczas gdy policja Nowej Zelandii wykorzystywała humorystyczne reklamy skupione na pomaganiu ludziom. Następnie nowozelandzka policja sprawdzała kandydatów, oceniając czas spędzony przez nich na patrolu. Liczba zgłoszeń wzrosła o 24 procent, a wśród nowych kandydatów przybyło kobiet i Maorysów. Ogólnie rzecz biorąc, przy wyborze przywódców często opieramy się na powierzchownych wskazówkach: dzieci i dorośli wskazywali zwycięzców francuskich wyborów, wybierając spośród par twarzy, w 71 procentach przypadków, choć nie wiedzieli nic o ich dokonaniach.

Analiza

Rekrutację często traktuje się jak neutralny lejek, ale jest ona również sygnałem mówiącym o tożsamości i wartościach danego zawodu. To sprawia, że może być skutecznym punktem interwencji: departament może zmienić pulę kandydatów, zmieniając to, co chwali, i pokazując, kogo zaprasza do udziału. Przykład Nowej Zelandii jest szczególnie przydatny, bo selekcja nie kończyła się na języku reklam. Mimo to atrakcyjna kampania nie zastąpi uczciwego doboru kadr ani rozliczania z odpowiedzialności. Przyjazny wizerunek połączony z niezmienionymi bodźcami może okazać się jedynie zabiegiem wizerunkowym, a nie reformą instytucji.

Zmień zasady nagradzające nadużycia, a nie tylko osoby, które z nich korzystają.

Kontekst zmienia zachowanie. W Nowym Jorku dyplomaci z krajów o wysokim poziomie korupcji zgromadzili setki niezapłaconych mandatów za parkowanie, bo nie groziły im żadne konsekwencje. Kiedy miasto zagroziło odebraniem im tablic dyplomatycznych, wykroczenia popełniane przez największych recydywistów niemal zniknęły. W innym porównaniu pracownicy przenoszący się między regionami Włoch skłaniali się ku przyjmowaniu zwyczajów panujących w lokalnym miejscu pracy — zarówno dobrych, jak i złych. Otaczające ich zasady i oczekiwania współkształtowały indywidualne wybory.

Systemy mogą wzmacniać cechy charakteru. Owady stanowią wymowną analogię: w koloniach pszczół, których komórki łatwo było kontrolować, robotnice rzadziej oszukiwały, próbując się rozmnażać, natomiast słaby nadzór ułatwiał unikanie konsekwencji. Leopold II zachowywał się jak reformator, gdy w Belgii podlegał ograniczeniom, lecz w Kongu, gdzie nie musiał liczyć się z odpowiedzialnością, dopuścił się masowej przemocy. Wniosek nie jest taki, że jednostki nie ponoszą odpowiedzialności. Słaby nadzór może jednak uwolnić zachowania, którym skuteczniejsze systemy potrafią zapobiec.

Analiza

To ujęcie pozwala uniknąć dwóch częstych błędów: zakładania, że niewłaściwe postępowanie dowodzi nieodwracalnie złego charakteru danej osoby, oraz uznawania, że wadliwy system usprawiedliwia każdy wybór. Przykład mandatów za parkowanie jest przekonujący, bo zachowanie uległo zmianie wraz z egzekwowaniem przepisów, nawet wśród osób przybywających z różnych kultur politycznych. Odstraszanie nie wyczerpuje jednak kwestii etyki. Zasady mogą tłumić widoczne wykroczenia, pozostawiając inne szkodliwe zachowania bez zmian albo przesuwając je gdzie indziej. Skuteczne instytucje potrzebują zarówno konsekwencji, jak i norm, które czynią odpowiedzialne postępowanie zwyczajnym sposobem wykonywania pracy.

Urok osobisty i pewność siebie mogą w wyścigu o władzę przeważyć nad kompetencjami.

Ciemna triada otwiera wiele drzwi. Tym terminem określa się trzy cechy: makiaweliczną skłonność do manipulacji, narcystyczne poczucie własnej ważności i psychopatię, obejmującą słabą empatię oraz impulsywną agresję. Steve Raucci, pracownik administracji szkolnej w Schenectady, posługiwał się oszustwem i zastraszaniem, by zdobywać kontrolę, a badanie kandydatów do kierowniczych stanowisk w firmach wykazało, że niewielki, ale znaczący odsetek uzyskał wysokie wyniki w skali psychopatii. Podczas rozmów kwalifikacyjnych osoby o nasilonych cechach tego rodzaju mogą dobrze wypadać dzięki umiejętności autoprezentacji, podczas której nagradza się pewność siebie i urok osobisty.

Nadmierna pewność siebie również przekonuje. Surykatki częściej podążają za sygnałem do ruszenia wydanym przez zwierzę brzmiące na pewne siebie, niezależnie od jego pozycji w hierarchii. Podobnie może reagować ludzka grupa: eksperymenty wykazały, że osoby nadmiernie pewne siebie zdobywały wyższy status nawet wtedy, gdy ich rzeczywiste kompetencje były widoczne. Wpływ nie oznacza jednak skuteczności. Przywołane w książce badania wykazały, że urzędnicy o silniejszych cechach ciemnej triady częściej wygrywali wybory na kolejną kadencję, ale rzadziej skutecznie doprowadzali do uchwalenia ustaw; gorsze wyniki osiągali także zarządzający funduszami hedgingowymi, u których silniej zaznaczała się psychopatia.

Analiza

Kluczowe jest rozróżnienie między zdobyciem władzy a dobrym jej sprawowaniem. Systemy selekcji, które nagradzają ogładę, pewność siebie i umiejętność przekonywania, mogą faworyzować osoby biegłe w zarządzaniu własnym wizerunkiem, a nie w trafnym osądzaniu sytuacji. Nie oznacza to, że pewność siebie sama w sobie powinna wzbudzać podejrzenia; przywódcy czasem muszą działać przy niepełnych informacjach. Praktyczne wyzwanie polega na sprawdzaniu twierdzeń w świetle dowodów, analizowaniu dotychczasowego postępowania i ocenianiu rezultatów w kontekście. Testy osobowości mogą być pomocne, ale te cechy występują w różnym nasileniu, a krótki test nie daje wiarygodnego wyroku w sprawie czyjegoś charakteru.

Władza osłabia hamulce, a brak kontroli sprawia, że wysoki status biologicznie kosztuje.

Władza zmienia zachowanie. Teoria podejścia i hamowania władzy (Power Approach and Inhibition Theory) opisuje, jak poczucie posiadania władzy może zwiększać skłonność do działania, podejmowania ryzyka i promowania samego siebie, podczas gdy poczucie bezsilności sprzyja ostrożności. W jednym eksperymencie dotyczącym dzielenia się pieniędzmi odsetek osób zachowujących się samolubnie wzrósł z 39 procent w warunku niskiej władzy do 78 procent w warunku wysokiej władzy. Inne badania przywołane w książce łączą władzę z osłabieniem empatii, większą hipokryzją i silniejszym poczuciem kontroli nad ryzykiem, które w rzeczywistości jest losowe.

Kontrola chroni zdrowie. W eksperymentach dominujące makaki były mniej zainteresowane kokainą niż podporządkowane im małpy, których mózgi miały mniej receptorów dopaminowych D2. Badanie Whitehall dotyczące brytyjskich urzędników wykazało, że osoby niżej w hierarchii częściej umierały, zwłaszcza gdy wymagania w pracy wiązały się z niewielką kontrolą. Jednak wysoka pozycja nie gwarantuje dobrego zdrowia: walki o władzę i sytuacje kryzysowe mogą wywoływać silny stres. Więzi społeczne i poczucie sprawczości mogą złagodzić część szkód.

Analiza

Władza zdaje się kierować uwagę ku nagrodom i odsuwać ją od potrzeb innych, podczas gdy brak kontroli może sprawić, że długotrwałe wymagania będą szkodliwe dla organizmu. Są to zjawiska powiązane, lecz odrębne: ktoś może mieć wysoki status i niewielką kontrolę albo sprawować władzę bez doświadczania takiego samego stresu jak osoba zatrudniona na niepewnym stanowisku. To rozróżnienie chroni przed uproszczonym wnioskiem, że każda presja szkodzi. Pokazuje też, że zdrowie w miejscu pracy zależy nie tylko od obciążenia pracą, ale i od tego, czy ludzie mogą wpływać na sposób jej wykonywania.

Odróżniaj zmianę moralną od szkód, wyborów i kontroli, jakie niesie ze sobą władza.

Złe skutki mogą mylić. Książka odróżnia rzeczywiście deprawujące działanie władzy od czynników, które sprawiają, że przywódcy wypadają gorzej. Politycy mogą stawać przed dylematami „brudnych rąk”, w których każda decyzja grozi szkodą; premier Tajlandii zarządził użycie ostrej amunicji w wyznaczonych strefach podczas gwałtownych zamieszek, w których zginęli cywile, a jego zwolennicy argumentowali, że brak działania groził wojną domową. Taka niepewność nie zwalnia przywódców z odpowiedzialności, ale ocena ich decyzji wymaga rozważenia dostępnych alternatyw.

Władza zmienia również to, jakie mamy dowody. Ludzie mogą uczyć się skuteczniej popełniać wykroczenia, jak przez dziesięciolecia czynił zawodowy złodziej Eric Allison. Przywódcy mają też więcej okazji, by wyrządzać szkody na dużą skalę, a ich działania mogą podlegać większej kontroli niż działania zwykłych ludzi. Z drugiej strony osoby wpływowe potrafią czasem wymykać się nadzorowi, jak Bernie Madoff. Widoczny wzrost liczby szkodliwych działań sam w sobie nie dowodzi pogorszenia się czyjegoś charakteru.

Analiza

Rozróżnienie między charakterem moralnym a moralnymi konsekwencjami ma dużą wartość, zwłaszcza w rolach, w których decyzje wpływają na wiele osób. Lekarz lub urzędnik może wyrządzić więcej szkody niż przeciętny pracownik po prostu dlatego, że jego stanowisko wiąże się z decyzjami o poważniejszych skutkach. Łatwo jednak nadużywać argumentów kontrfaktycznych: przywódcy mogą przedstawiać niemal każde działanie jako mniejsze zło, skoro nie da się zaobserwować alternatywy. Dlatego rozliczanie powinno obejmować zarówno presję, której podlegali decydenci, jak i sposób podejmowania przez nich decyzji, zamiast uznawać za wystarczający dowód ich intencje lub skutki działań.

Wbuduj zabezpieczenia w dobór kadr, nadzór, rotację i ocenę.

Popraw pulę kandydatów. Plan instytucjonalny przedstawiony w książce składa się z czterech elementów:
1. Zachęcać do udziału większą liczbę kandydatów, w tym osoby, które w starym systemie raczej by się nie zgłosiły.
2. Stosować losowanie (sortition), czyli wybór losowy do zgromadzeń doradczych lub ciał nadzorczych, by uwzględniać w nadzorze perspektywę zwykłych ludzi.
3. Rotować pracowników na podatnych na nadużycia stanowiskach, żeby zamknięte zespoły miały mniej okazji do zmowy.
4. Kontrolować sposób podejmowania decyzji, a nie tylko to, czy ich skutki wyglądają dobrze.

Każde zabezpieczenie eliminuje inny rodzaj słabości. Zgromadzenie wyłonione w drodze losowania trudniej przejąć osobom zabiegającym o wpływy niż wybieralne stanowisko kierownicze, choć powinno ono doradzać, a nie zastępować wiedzę ekspercką i demokratyczny wybór. W eksperymentach rotacja partnerów ograniczyła łapownictwo z 32 do 13 procent w Niemczech, a z 41 do 19 procent w Chinach. Baseball pokazuje, jak ważna jest ocena w kontekście: menedżerowi Minnesota Twins niemal groziło zwolnienie po sezonach porażek, ale po cierpliwej przebudowie poprowadził drużynę do mistrzostwa.

Analiza

Zalecenia te należy traktować jako zestaw środków, a nie pojedyncze rozwiązanie. Rekrutacja wpływa na to, kto dołączy; losowy dobór do organów nadzorczych ogranicza ryzyko ich przejęcia; rotacja utrudnia zmowę; audyt procedur pozwala odróżnić umiejętności od szczęścia. Razem obejmują różne etapy drogi do władzy i jej sprawowania. Losowanie to najbardziej nieoczywista propozycja, ale jego siłą jest właśnie to, że uczestnicy nie muszą zabiegać o wpływy. Ważne są też jego ograniczenia: losowo wybrane grupy nadal potrzebują dostępu do dowodów, czasu na naradę i jasnych granic przysługujących im uprawnień.

Rozliczaj przywódców, pokazuj człowieczeństwo osób dotkniętych ich decyzjami i kieruj kontrolę tam, gdzie trzeba.

Odpowiedzialność wymaga przypominania. Ken Feinberg, który zarządzał odszkodowaniami dla ofiar zamachów z 11 września, spotykał się z rodzinami osobiście, zanim rozpatrywał wnioski. Ich indywidualne historie utrudniały traktowanie ludzkich kosztów jak abstrakcji. Z kolei doradca prawny John Yoo opisywał decyzje dotyczące tortur w oderwanych od rzeczywistości kategoriach bilansu zysków i strat, nie spotkawszy się z osobami, którym je zadawano. Książka opowiada się za takim dystansem psychologicznym, który pozwala zachować zdolność osądu, ale nie na tyle dużym, by ofiary znikały z pola widzenia.

Pilnuj tych, którzy mogą wyrządzić największą krzywdę. Losowe testy uczciwości pomagały zapobiegać kradzieżom w NYPD, a dziennikarstwo śledcze ujawniło sędziów przyjmujących łapówki w Ghanie. Celem nie jest nieustanny nadzór nad wszystkimi. Chodzi o wiarygodną, ograniczoną kontrolę stanowisk, na których można wyrządzić poważne szkody, i o wystarczającą nieprzewidywalność, by odstraszać od nadużyć. Rzymska opowieść o Cincinnatusie, który przyjął władzę w czasie kryzysu i szybko ją oddał, przedstawia pociągający ideał. Bezpieczniej jest jednak polegać na lepszych systemach niż czekać na tak rzadkich wybawców.

Analiza

Pokazywanie człowieczeństwa osób dotkniętych decyzjami może przerwać proces ich odczłowieczania, który ułatwia podejmowanie szkodliwych działań, ale bliskość emocjonalną trzeba odpowiednio dozować. Decydent przytłoczony osobistą więzią może stracić bezstronność; osoba chroniona przed skutkami swoich decyzji może stać się nieczuła. Proponowana przez książkę droga pośrednia łączy bezpośredni kontakt z ludzkimi konsekwencjami z niezależną kontrolą. Ukierunkowany, proporcjonalny nadzór odpowiada również na rzeczywiste napięcie: rozliczanie powinno odstraszać od nadużyć, ale nie zmieniać zwykłych miejsc pracy i życia publicznego w panoptikum. Uwaga powinna skupiać się na skoncentrowanej władzy, bo tam potencjalne koszty nadużyć są największe.

Analiza

Najbardziej użytecznym zabiegiem w książce jest zastąpienie sloganu mapą przyczyn i skutków. Władza może przyciągać osoby już skłonne do dominacji, nagradzać cechy pomagające kandydatom zdobyć stanowisko, zmieniać zachowanie po awansie i zwielokrotniać konsekwencje zwykłych decyzji. Systemy kształtują każdy z tych etapów. Takie ujęcie pozwala uniknąć fałszywego wyboru między obwinianiem jednostek a obwinianiem instytucji: dana osoba może odpowiadać za nadużycia, podczas gdy słaba struktura ułatwia ich popełnianie i zwiększa ich skutki.

Sposób prowadzenia narracji jest wyjątkowo skuteczny. Katastrofy morskie, pracownik administracji szkolnej, zarządca kultu i badanie urzędników zamieniają abstrakcyjne mechanizmy w zapadające w pamięć sceny. Historie te odsłaniają też główną metodologiczną przestrogę książki: widoczni przywódcy stanowią wybraną grupę. Badacze analizujący wyłącznie osoby, które zdobyły i utrzymały władzę, ryzykują przeoczenie tych, którzy starali się ją uzyskać, lecz ponieśli porażkę, albo w ogóle zrezygnowali z ubiegania się o nią.

Siła dowodów jest zróżnicowana. Eksperymenty naturalne, takie jak zmiana sposobu egzekwowania przepisów dotyczących parkowania, pozwalają lepiej zrozumieć rolę kontekstu niż dramatyczne biografie. Badania laboratoryjne mogą wyodrębniać poszczególne efekty, ale nie muszą odtwarzać stawki związanej ze sprawowaniem rzeczywistej władzy. Ewolucyjne wyjaśnienia dotyczące płci, wzrostu i przywództwa to interesujące hipotezy, a nie ustalone fakty historyczne; sama książka przyznaje też, że wiele badań psychologicznych opiera się na wąskich grupach uczestników. Te zastrzeżenia nie unieważniają dostrzeganych prawidłowości, ale przestrzegają przed przekształcaniem korelacji w uniwersalne prawo.

Proponowane środki zaradcze są najskuteczniejsze, gdy stosuje się je łącznie: poszerzać grono kandydatów, usprawniać ich selekcję, tworzyć niezależny nadzór, rotować pracowników na stanowiskach podatnych na nadużycia, oceniać decyzje w kontekście i umożliwiać przywódcom kontakt z osobami dotkniętymi ich wyborami. Żaden z tych środków nie gwarantuje, że władcy będą niepodatni na zepsucie. Ich cel jest bardziej praktyczny: zmniejszyć szanse, że najgorsi kandydaci zdominują proces selekcji, utrudnić ukrywanie nadużyć i ograniczyć szkody, gdy władzę zdobędą ludzie o niedoskonałym charakterze. Najgłębsza lekcja instytucjonalna płynąca z książki głosi, że dobre przywództwo nie powinno zależeć od znalezienia świętego. Powinno opierać się na projektowaniu systemów, które sprawiają, że zwykłe ludzkie słabości są mniej niebezpieczne.

Podsumowanie w 30 sekund
Władza może przyciągać osoby dążące do dominacji, sprawiać, że pewność siebie liczy się bardziej niż kompetencje, i zmieniać zachowanie tych, którzy ją zdobyli. W jednym z eksperymentów odsetek osób zachowujących się egoistycznie wzrósł z 39 procent w warunkach małej władzy do 78 procent w warunkach dużej władzy. Słaby nadzór sprzyja szerzeniu się nadużyć, a jasne konsekwencje mogą je ograniczać. Poszerzaj pulę kandydatów, przenoś pracowników z wrażliwych stanowisk, kontroluj proces podejmowania decyzji i skupiaj nadzór na rolach o dużym wpływie. Bezpośredni kontakt z osobami, których dotyczą decyzje, pozwala pamiętać o ich kosztach.
Zawiera spoilery

Ostatnia aktualizacja:

Zgłoś problem

Podsumowanie recenzji

4.18 z 5
Średnia z 3000+ ocen z Goodreads i Amazon.

Corruptible porusza kwestie władzy, korupcji i przywództwa, opierając się na szeroko zakrojonych badaniach i wywiadach. Czytelnicy chwalą przystępny styl Klaasa, wyważone podejście i praktyczne rozwiązania. Książka bada, czy władza deprawuje, czy też ludzie skłonni do korupcji szukają władzy, oferując wgląd w ludzkie zachowania i struktury społeczne. Niektórzy krytykują nadmiar informacji i anegdot, inni doceniają głębię analizy. Ogólnie recenzenci uważają książkę za skłaniającą do refleksji i istotną dla zrozumienia współczesnej polityki i sprawowania rządów; polecają ją osobom zainteresowanym naukami społecznymi i bieżącymi wydarzeniami.

Twoja ocena:
4.55
422 ocen
Chcesz przeczytać całą książkę?

Słowniczek

odwrócona hierarchia dominacji

Grupa powstrzymuje osoby dążące do rządzenia

Układ społeczny, w którym grupa wspólnie nie dopuszcza do tego, by ktokolwiek stał się jej stałym dominującym przywódcą. W opisanych w książce społecznościach łowiecko-zbierackich drwiny, ostracyzm, a w skrajnych przypadkach przemoc mogły skłonić ambitnych członków do ponownego podporządkowania się zasadzie równości. Nie oznacza to braku dążenia do władzy, lecz sposób, w jaki grupa może je ograniczać.

błąd samoselekcji

Kandydaci różnią się jeszcze przed selekcją

Zniekształcenie, które pojawia się, gdy osoby zgłaszające się do danej roli różnią się systematycznie od tych, które się o nią nie ubiegają. Osoby dobrowolnie zgłaszające się do sprawowania władzy nie stanowią więc reprezentatywnej próby wszystkich, którzy mogliby dobrze wykonywać tę pracę. Przekazy rekrutacyjne i reputacja stanowiska mogą kształtować tę pulę kandydatów, zanim rozpocznie się formalna selekcja.

ciemna triada

Trzy wyzyskujące cechy osobowości

Zespół obejmujący makiawelizm, narcyzm i psychopatię. Makiawelizm wiąże się ze strategicznym manipulowaniem i obojętnością moralną, narcyzm — z wielkościowością i potrzebą uznania, a psychopatia — z takimi cechami jak niski poziom empatii, impulsywność i agresja. Nasilenie tych cech bywa różne, a określenie to opisuje ich zespół, a nie pojedynczą diagnozę.

teoria ryżu

Rolnictwo kształtuje nawyki kulturowe

Hipoteza, zgodnie z którą regiony o długiej historii uprawy ryżu wykształciły bardziej wspólnotowe normy niż regiony oparte na uprawie pszenicy. Uprawa ryżu wymaga znacznej koordynacji między sąsiadującymi rolnikami, podczas gdy pszenicę można uprawiać przy mniejszej współpracy. Książka wykorzystuje tę teorię do wyjaśnienia różnic w zachowaniach społecznych i sposobie myślenia, jednocześnie przestrzegając, że kultura nie jest przeznaczeniem.

teoria podejścia i hamowania władzy (Power Approach and Inhibition Theory)

Władza zmienia skłonność do działania i ostrożność

Teoria opisująca, jak władza zmienia skłonności behawioralne. Osoby, które czują się silne, częściej dążą do nagród, działają, podejmują ryzyko i promują samych siebie. Osoby, które czują się bezsilne, częściej zachowują ostrożność, reagują na okoliczności i zwracają uwagę na zagrożenia. Teoria pomaga wyjaśnić, dlaczego władza może osłabiać samokontrolę, a ograniczona kontrola prowadzić do chronicznego obciążenia.

syndrom statusu (Status Syndrome)

Status i zdrowie są ze sobą powiązane

Określenie Michaela Marmota opisujące związek między pozycją społeczną a stanem zdrowia. W badaniu Whitehall, obejmującym brytyjskich urzędników państwowych, śmiertelność była wyższa wśród osób zajmujących niższe pozycje w hierarchii, zwłaszcza gdy wymaganiom w pracy towarzyszyła niewielka kontrola. Ten wzorzec sugeruje, że możliwość wpływania na własne warunki ma znaczenie obok dochodów, rangi i obciążenia pracą.

losowanie (sortition)

Wybieranie osób decyzyjnych w drodze losowania

Wykorzystywanie losowego wyboru do powoływania osób na stanowiska publiczne lub organizacyjne. W starożytnych Atenach losowanie służyło do przydzielania niektórych obowiązków obywatelskich. W propozycji przedstawionej w książce losowo wybrane zgromadzenia obywatelskie lub rady pracownicze pełniące funkcję ciał doradczych miałyby wspierać wybieranych urzędników lub kadrę kierowniczą, wnosząc perspektywę osób, które nie zabiegały o władzę.

dystans psychologiczny

Postrzegany dystans od osób, których dotyczy decyzja

Postrzegana przepaść między osobą podejmującą decyzję a ludźmi, których ta decyzja dotyczy. Może mieć wymiar społeczny, czasowy, przestrzenny lub doświadczeniowy. Większy dystans może sprawiać, że szkodliwe działania wydają się abstrakcyjne i łatwiejsze do zatwierdzenia; zbyt mały może również osłabiać bezstronność osądu. Książka opowiada się za zachowaniem równowagi między bezpośrednim kontaktem z ludźmi a odpowiednim dystansem.

problem brudnych rąk

Wybór między moralnie szkodliwymi możliwościami

Dylemat, z którym mierzy się osoba sprawująca władzę, gdy musi wybierać spośród możliwości, z których każda wiąże się z poważnymi kosztami moralnymi. Przywódca może zatwierdzić działanie wyrządzające krzywdę, sądząc, że alternatywa przyniosłaby większą szkodę. Pojęcie to nie usprawiedliwia nadużyć; wskazuje, dlaczego oceniając osoby u władzy, należy brać pod uwagę dostępne im możliwości i sposób podejmowania decyzji, a nie tylko jej rezultat.

FAQ

O czym jest Corruptible?

  • Analiza dynamiki władzy: Corruptible Briana Klaasa bada wpływ władzy na jednostki i społeczeństwa, stawiając pytanie, czy władza deprawuje, czy też osoby skłonne do korupcji przyciąga władza.
  • Studia przypadków i przykłady: Książka wykorzystuje przykłady historyczne i współczesne, takie jak Jeronimus Cornelisz i tongijscy chłopcy na ‘Ata, by pokazać odmienne zachowania w sytuacjach związanych z władzą i przetrwaniem.
  • Cztery kluczowe pytania: Klaas próbuje odpowiedzieć na pytania, czy gorsi ludzie zdobywają władzę, czy władza czyni ludzi gorszymi, dlaczego nieodpowiednie osoby nami rządzą i jak sprawić, by władzę zdobywali ludzie odporni na korupcję.

Dlaczego warto przeczytać Corruptible?

  • Wnikliwa analiza: Książka szczegółowo omawia psychologiczne i socjologiczne aspekty władzy; zainteresuje osoby zajmujące się polityką, przywództwem lub ludzkimi zachowaniami.
  • Zastosowanie w praktyce: Klaas przedstawia praktyczne wskazówki dotyczące usprawniania doboru przywódców i sprawowania rządów, co ma kluczowe znaczenie w dzisiejszej sytuacji politycznej.
  • Wciągające opowieści: Łącząc narrację z badaniami, Klaas przystępnie i interesująco przedstawia złożone idee, angażując czytelników.

Jakie są najważniejsze wnioski z Corruptible?

  • Władza przyciąga osoby podatne na korupcję: Władza często przyciąga ludzi, którzy już są podatni na korupcję, zamiast deprawować osoby prawe.
  • Znaczenie systemów: Systemy w znacznym stopniu kształtują zachowanie; dobre sprzyjają etycznemu przywództwu, a złe umożliwiają korupcję.
  • Dylematy moralne w przywództwie: Przywódcy stają przed decyzjami niejednoznacznymi moralnie, co uwidacznia złożoność przywództwa i „problem brudnych rąk”.

Jakie są najlepsze cytaty z Corruptible i co oznaczają?

  • „Władza ma skłonność do deprawowania...”: Cytat ten pokazuje, jak władza może prowadzić do moralnego upadku, choć Klaas sugeruje, że takie ujęcie może nadmiernie upraszczać związek między władzą a charakterem.
  • „Prawdziwy Władca Much...”: Odnosi się do odmiennych zakończeń opowieści o wyspach i podkreśla współpracę zamiast chaosu i zniszczenia.
  • „Hierarchia jest jak ogień...”: Ukazuje dwoistą naturę struktur władzy: mogą ułatwiać organizację albo prowadzić do nadużyć.

Jak Brian Klaas definiuje osoby podatne na korupcję w Corruptible?

  • Osoby podatne na korupcję: Ludzie, których do władzy popychają egoistyczne pobudki i którym często brakuje empatii oraz uczciwości moralnej.
  • Cechy psychopatyczne: Osoby dążące do władzy często przejawiają takie cechy jak powierzchowny urok osobisty i brak skruchy.
  • Wzorce zachowań: Z czasem takie osoby uczą się wykorzystywać systemy na swoją korzyść i nadużywać zajmowanych stanowisk.

Jaką rolę odgrywają systemy w kształtowaniu zachowań według Corruptible?

  • Wpływ otoczenia: Systemy kształtują zachowanie silniej niż wrodzony charakter; wspierające systemy sprzyjają etycznemu postępowaniu.
  • Przykłady historyczne: Rządy króla Leopolda II pokazują, jak systemy mogą umożliwiać skrajne nadużycia władzy.
  • Wezwanie do reform: Klaas postuluje reformowanie systemów, by przyciągać lepszych przywódców i ograniczać korupcję.

Jak Corruptible podejmuje kwestię tego, czy władza czyni ludzi gorszymi?

  • Władza a zachowanie: Władza często ujawnia wcześniej istniejące cechy, zamiast czynić ludzi gorszymi.
  • Badania psychologiczne: Badania pokazują, że osoby o cechach ciemnej triady częściej dążą do władzy.
  • Wybory moralne: Kontekst może prowadzić do decyzji, które wydają się skorumpowane, nawet jeśli podejmujące je osoby nie są z natury złe.

Jakie metody przyciągania lepszych przywódców proponuje Brian Klaas w Corruptible?

  • Aktywne strategie rekrutacji: Poszukiwanie osób kierujących się zasadami do ról przywódczych i poszerzanie puli kandydatów.
  • Losowanie na potrzeby nadzoru: Wykorzystywanie losowego wyboru do tworzenia ciał doradczych sprawujących nadzór, tak by uwzględniać różnorodne perspektywy.
  • Rygorystyczne procedury selekcji: Dokładne sprawdzanie kandydatów, aby rozpoznać cechy świadczące o podatności na korupcję, zanim obejmą władzę.

Jak Corruptible przedstawia problem „wierzchołka góry lodowej” w kontekście korupcji?

  • Widoczna i ukryta korupcja: Widoczna jest jedynie niewielka część skorumpowanych zachowań, a większość pozostaje ukryta.
  • Nadzór jako czynnik: Wzmożony nadzór nad przywódcami może stwarzać wrażenie, że korupcja jest powszechniejsza.
  • Znaczenie dla reform: By przeciwdziałać zarówno widocznej, jak i ukrytej korupcji, potrzebne są kompleksowe działania.

Jak Corruptible porusza kwestię dystansu psychologicznego w przywództwie?

  • Definicja dystansu psychologicznego: Emocjonalne i społeczne oddalenie przywódców od osób, którymi rządzą.
  • Wpływ na podejmowanie decyzji: Przywódcy mogą podejmować szkodliwe decyzje, gdy postrzegają obywateli jako abstrakcyjne pojęcie.
  • Sposoby zmniejszania dystansu: Bezpośrednie kontakty z obywatelami sprzyjają empatii i odpowiedzialności.

Jaką rolę odgrywa nadzór nad osobami u władzy według Corruptible?

  • Wzmożony nadzór sprzyja lepszemu postępowaniu: Nadzór może powstrzymywać korupcję, ale może też stwarzać możliwości manipulacji.
  • Dwoiste oblicze nadzoru: Skuteczny nadzór jest kluczowy, ale nie powinien być nadmiernie inwazyjny.
  • Potrzeba zrównoważonego nadzoru: Równowaga jest niezbędna, by utrzymać zaufanie i zapewnić odpowiedzialność.

Jak według Corruptible sprawić, by władzę zdobywali ludzie odporni na korupcję?

  • Reforma rekrutacji: Przyciąganie osób uczciwych i kierujących się zasadami etycznymi oraz stawianie charakteru na pierwszym miejscu.
  • Mechanizmy odpowiedzialności: Wprowadzenie przejrzystości i nadzoru, by powstrzymywać korupcję.
  • Zmiana kultury: Zachęcanie społeczeństw, by więcej wymagały od przywódców i rozliczały ich z działań.

O autorze

Brian Klaas jest politologiem i autorem znanym z prac poświęconych autorytaryzmowi, demokracji i władzy. Uzyskał doktorat na Uniwersytecie Oksfordzkim i jest profesorem polityki globalnej na University College London. Klaas napisał kilka książek o polityce i regularnie publikuje w najważniejszych mediach, takich jak The Washington Post. Jego badania koncentrują się na przemocy politycznej, wyborach i przywództwie. Jako częsty komentator spraw międzynarodowych występował w CNN, MSNBC i BBC. Jego prace łączą rygor naukowy z przystępnym stylem, dzięki czemu złożone zagadnienia polityczne stają się zrozumiałe dla szerszego grona odbiorców.

Pobierz PDF

Aby zachować streszczenie „Corruptible” na później, pobierz bezpłatny plik PDF. Możesz je wydrukować lub przeczytać offline w dogodnym dla siebie momencie.
Download PDF

Pobierz EPUB

Aby przeczytać streszczenie „Corruptible” na czytniku lub w aplikacji, pobierz bezpłatny plik EPUB. Cyfrowy format książki .epub idealnie nadaje się do czytania e-booków na telefonach, tabletach i czytnikach.
Download EPUB
Chcesz przeczytać całą książkę?
Obserwuj
Słuchaj
Główna
Swipe
Biblioteka
Aplikacja
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Słuchaj, dodawaj zakładki i więcej
Porównaj funkcje Darmowy Pro
📖 Czytaj streszczenia
Czytaj nieograniczoną liczbę streszczeń. Darmowi użytkownicy otrzymują 3 miesięcznie
🎧 Słuchaj streszczeń
Słuchaj nieograniczonej liczby streszczeń w 40 językach
—
❤️ Nieograniczone zakładki
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📜 Nieograniczona historia
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📥 Nieograniczone pobieranie
Darmowi użytkownicy mają limit 1
—
Harmonogram bez ryzyka
Dziś: Uzyskaj natychmiastowy dostęp
Słuchaj pełnych streszczeń ponad 26 000 książek. To ponad 12 000 godzin audio!
Dzień 2: Przypomnienie o okresie próbnym
Wyślemy Ci powiadomienie, że okres próbny wkrótce się kończy.
Dzień 3: Rozpoczęcie subskrypcji
Opłata zostanie pobrana 25 lis,
anuluj w dowolnym momencie wcześniej.
Consume 2.8× More Books
2.8× więcej książek Słuchanie Czytanie
Nasi użytkownicy nas kochają
1M+ czytelników
Trustpilot Rating
TrustPilot
4.6 Doskonały
Ta strona to prawdziwa rewolucja. Czytam streszczenia książek szybciej niż kiedykolwiek. Bardzo, bardzo polecam.
— Dave G
Warte mojego czasu i pieniędzy, naprawdę dobrze zrobione. Nigdy nie widziałem tak dobrych streszczeń na innych stronach. Bardzo pomocne!
— Em
Gorąco polecam!! Fantastyczna usługa. Idealna dla tych, którzy chcą czegoś więcej niż zajawka, ale nie potrzebują wszystkich szczegółów pełnego audiobooka.
— Greg M
Oszczędź 62%
Roczny
$119.88 $44.99/rok/rok
$3.75/mies.
Miesięczny
$9.99/mies.
Rozpocznij 3-dniowy darmowy okres próbny
3 dni za darmo, potem $44.99/rok. Anuluj w dowolnym momencie.
Unlock a world of fiction & nonfiction books
Ponad 26 000 książek w cenie 2 książek
Przeczytaj dowolną książkę w 10 minut
Odkrywaj nowe książki jak na Tinderze
Zamów dowolną książkę, jeśli nie ma jeszcze streszczenia
Czytaj więcej książek niż ktokolwiek, kogo znasz
Aplikacja nr 1 dla miłośników książek
Lifelike & immersive summaries
30-dniowa gwarancja zwrotu pieniędzy
Pobieraj streszczenia w formatach EPUB i PDF
Anuluj w każdej chwili kilkoma kliknięciami

Dlaczego tylko jedno streszczenie?

Skaner
Znajdź kod kreskowy do zeskanowania

⭐
⭐
⭐
Mamy dla Ciebie specjalny prezent
Otwórz
Rabat 38%
RABAT DLA CIEBIE
⭐
⭐
⭐
$79.99
$49.99/rok
Tylko $4.16 miesięcznie
Kontynuuj
Wystarczą 2 kliknięcia, by zacząć. Rezygnacja jest bardzo prosta
Ustawienia
Ogólne
Widget
Ładowanie...