Rozpocznij darmowy okres próbny
Popularne Nowości Gatunki Autorzy
EnglishEnglish
EspañolSpanish
简体中文Chinese
繁體中文Chinese (Traditional)
FrançaisFrench
DeutschGerman
日本語Japanese
PortuguêsPortuguese
ItalianoItalian
한국어Korean
РусскийRussian
NederlandsDutch
العربيةArabic
PolskiPolish
हिन्दीHindi
Tiếng ViệtVietnamese
SvenskaSwedish
ΕλληνικάGreek
TürkçeTurkish
ไทยThai
ČeštinaCzech
RomânăRomanian
MagyarHungarian
УкраїнськаUkrainian
IndonesiaIndonesian
DanskDanish
SuomiFinnish
БългарскиBulgarian
עבריתHebrew
NorskNorwegian
HrvatskiCroatian
CatalàCatalan
SlovenčinaSlovak
LietuviųLithuanian
SlovenščinaSlovenian
СрпскиSerbian
EestiEstonian
LatviešuLatvian
فارسیPersian
മലയാളംMalayalam
தமிழ்Tamil
اردوUrdu
Wyszukiwanie...
SoBrief
Psychopolityka

Psychopolityka

Tytuł oryginalny: Psychopolitics
Neoliberalizm i nowe techniki władzy
autor: Byung-Chul Han 2014 96 stron
4.07
7000+ ocen
Słuchaj
Immersyjne
V2.0
Amazon Kindle Audible
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Odblokuj słuchanie i więcej!
Kontynuuj

Kluczowe wnioski

Nieograniczona wolność jest dziś najskuteczniejszą formą przymusu

Centralny paradoks Hana jest rozbrajająco dosadny. W społeczeństwach dyscyplinarnych władza mówiła „Powinieneś

Jesteś jednocześnie niewolnikiem i panem, który sam siebie wyzyskuje

Strukturalną genialność neoliberalizmu stanowi przekształcenie pracowników w przedsiębiorców samych siebie. W starszej wersji kapitalizmu wyzysk przychodził z zewnątrz — od szefa, właściciela fabryki. Marks nazywał to alloeksploatacją: jedna grupa zmusza drugą do pracy. Neoliberalizm zastąpił ją autoeksploatacją, w której sam narzucasz sobie dyscyplinę pracy. Każdy jest teraz właścicielem swoich środków produkcji (laptop, marka osobista). Walka klas przeniosła się do wnętrza jednostki.

To neutralizuje zbiorowy opór. Stara marksistowska formuła — wyzyskiwana klasa powstaje przeciwko wyzyskiwaczom — wymaga widocznego antagonisty. Gdy każdy jest jednocześnie ciemiężcą i ciemiężonym, żadne polityczne „My

Najskuteczniejsza kontrola mówi „tak

Inteligentna władza nie zakazuje — sprawia przyjemność. Władza dyscyplinarna działała poprzez negację: reguły, zakazy, kary. Była nieefektywna, ponieważ napotykała opór. Neoliberalna „inteligentna władza

Niewidoczność jest jej siłą. Najskuteczniejsza władza w ogóle nie jest odczuwana jako władza. Inteligentna władza nie wymusza spowiedzi — nieustannie zachęca nas do dzielenia się, zwierzania i uczestnictwa. Kieruje wolą, zamiast ją łamać. Zamiast wznosić przeszkody, wychodzi podmiotowi naprzeciw, sprawiając, że zależność jest odczuwana jako upodmiotowienie. Wolny wybór rozpływa się w swobodnym wybieraniu spośród wcześniej zatwierdzonych opcji.

Psychopolityka celuje w twój umysł tam, gdzie biopolityka celowała w ciało

To tytułowa koncepcja książki. Foucaultowska biopolityka opisywała, w jaki sposób społeczeństwo dyscyplinarne kontrolowało ciała — wskaźniki urodzeń, pracę fizyczną, zdrowie. Model ten pasował do kapitalizmu przemysłowego, w którym ciało stanowiło jednostkę produkcyjną. Neoliberalizm opiera się jednak na produkcji niematerialnej: informacji, programach, ideach. Ciało nie jest już centralną siłą wytwórczą. Liczy się teraz optymalizacja procesów psychicznych i mentalnych — neuro-wzmocnienie, nie dyscyplina fizyczna.

Big Data jest głównym narzędziem psychopolityki. Tam, gdzie statystyki populacyjne dostarczały biopolityce danych demograficznych, Big Data dostarcza psychogramów — map pragnień, preferencji i nieświadomych wzorców. Potrafi zajrzeć w duszę w sposób, jakiego panoptikon Benthama nigdy nie był w stanie osiągnąć. Sam Foucault nigdy nie dokonał tego pojęciowego zwrotu; Han twierdzi, że ten martwy punkt uniemożliwił mu trafne steoretyzowanie władzy neoliberalnej.

Zbudowaliśmy panoptikon inwigilacji i dobrowolnie się w nim zamieszkaliśmy

Panoptikon Benthama izolował więźniów i uniemożliwiał im wzajemne kontakty. Cyfrowy panoptikon odwraca każdy z tych elementów: jego mieszkańcy aktywnie się komunikują, dobrowolnie się odsłaniają i współuczestniczą we własnej inwigilacji. Żaden dekret nie zmusza nas do publikowania naszej lokalizacji ani ujawniania preferencji — robimy to z czegoś, co Han nazywa „wewnętrzną potrzebą". Cyfrowy panoptikon jest również „aperspektywiczny" — nie istnieją w nim martwe punkty, w odróżnieniu od optycznego systemu Benthama.

Legendarna reklama Apple'a z Super Bowl w 1984 roku przedstawiała Macintosha jako wyzwolenie od orwellowskiej inwigilacji. Jednak Han dowodzi, że zapoczątkowała ona znacznie skuteczniejszy system kontroli. Wielki Brat Orwella narzucał niedobór, strach i cenzurę. Dzisiejsza wersja oferuje obfitość, wolność i łączność. Poczucie wolności jest właśnie tym, co czyni ten panoptikon niemożliwym do ucieczki: każdy stał się teraz swoim własnym panoptikonem.

Samooptymalizacja to dominacja w masce wellness

Neoliberalny przemysł samopomocy zamienia wszystko — uwagę, osobowość, zdrowie psychiczne — w zasoby do eksploatacji. Rekolekcje motywacyjne i programy treningu mentalnego obiecują nieograniczony rozwój osobisty, ale ich faktyczną funkcją jest eliminowanie wszelkich oporów zmniejszających produktywność. Han rysuje bezpośrednią linię od protestanckiego rachunku sumienia (tropienia grzechów) do dzisiejszej samooptymalizacji (tropienia negatywnych myśli). Nawet fundamentalistyczni kaznodzieje brzmią dziś jak trenerzy motywacyjni.

Pozytywność staje się przemocą samą w sobie. Tony Robbins głosi „ciągłe, niekończące się doskonalenie" i przeformułowuje niezadowolenie jako produktywny ból. Jednak imperatyw nieustannego osiągania więcej niszczy to, co rzekomo ma uzdrawiać. Bez negatywności — cierpienia, napięcia, głębi — życie degraduje się do „czegoś martwego". Ludzka dusza, jak podkreśla Han, nie jest maszyną do wytwarzania pozytywności. Depresja i wypalenie to symptomy systemu, który od skończonych istot żąda nieskończonej optymalizacji.

Neoliberalna porażka wywołuje wstyd, nie solidarność — i tak zostało to zaprojektowane

To jest obronna architektura tego reżimu. W warunkach dawnego wyzysku wyzyskiwani mogli zidentyfikować swojego ciemiężyciela i zjednoczyć się przeciwko niemu. Robotnik fabryczny wiedział, kto jest właścicielem fabryki. Ale kiedy jesteś swoim własnym szefem, własną marką, własnym przedsiębiorstwem, porażka odczuwana jest jak osobista ułomność moralna. Nie kwestionujesz systemu — kwestionujesz siebie. Wstyd zastępuje solidarność.

Działanie zbiorowe staje się strukturalnie niemożliwe. Nie ma wyraźnie zdefiniowanej klasy panującej, przeciwko której można by się zjednoczyć. Dawne rozróżnienie między proletariatem a burżuazją rozpada się, gdy produkcja jest niematerialna, a każdy nominalnie posiada swoje środki produkcji. Ludzie kierują agresję do wewnątrz, zamiast na zewnątrz. To właśnie Han nazywa „szczególną inteligencją

Kapitalizm zbiera teraz żniwo z emocji, ponieważ racjonalność osiągnęła swój sufit

Han rozróżnia trzy pojęcia, które większość badaczy ze sobą utożsamia:
1. Uczucia są konstatywne i trwałe — „wyczucie języka", żałoba
2. Emocje są performatywne i ulotne — napędzają konkretne działania
3. Afekty są erupcyjne i chwilowe — jak shitstorm w mediach społecznościowych

Kapitalizm celowo eksploatuje emocje, ponieważ ich performatywność generuje działanie i konsumpcję. Uczucia opierają się eksploatacji, ponieważ brakuje im kierunkowości.

Zarządzanie emocjonalne zastąpiło zarządzanie racjonalne. Daimler-Chrysler publicznie oświadczył, że „umiejętności społeczne i emocjonalne" pracowników będą decydować o ich ocenach. Menedżerowie pełnią teraz rolę coachów motywacyjnych. Racjonalność, medium społeczeństwa dyscyplinarnego, w końcu napotyka granicę produktywności — jest odczuwana jako sztywna i krępująca. Emocje dostarczają energii, by tę granicę przekroczyć, otwierając nieskończenie konsumowalny obszar wykraczający poza samą wartość użytkową.

Big Data dostarcza korelacje, nigdy zrozumienie — to nie jest wiedza

Han posługuje się Heglowską hierarchią poznania, by zburzyć pretensje Big Data. Korelacja (A pojawia się wraz z B) zajmuje najniższy szczebel. Przyczynowość (A powoduje B) jest wyżej. Jednak prawdziwa wiedza wymaga tego, co Hegel nazywał Pojęciem — nadrzędnego kontekstu wyjaśniającego, DLACZEGO A i B pozostają w relacji. Big Data nigdy nie osiąga tego poziomu. Ma charakter czysto addytywny; nigdy nie dochodzi do konkluzji.

Dataizm — ideologia głosząca, że wszystko, co mierzalne, powinno zostać zmierzone — reklamuje się jako drugie oświecenie, uwalniające wiedzę od subiektywności. Jednak Han dowodzi, że dataizm wytwarza własną mitologię: totalitaryzm danych. Liczby zastępują narrację; liczenie zastępuje opowiadanie. Ruch Quantified Self obiecuje „samopoznanie przez liczby", ale żaden czujnik nie odpowie na pytanie „Kim jestem?". A Big Data jest całkowicie ślepe na wydarzenie jednostkowe — nieprawdopodobne pęknięcie, które faktycznie kształtuje historię.

Opieraj się psychopolityce poprzez idiotyzm: ciszę i odłączenie

Idiota jest najstarszym bohaterem filozofii. Sokrates był idiotą — wiedział tylko, że nic nie wie. Kartezjusz był idiotą — wątpił we wszystko. Każdy filozof, który wykuł prawdziwie nowy sposób myślenia, musiał najpierw wyjść poza obowiązujący system. Dziś wszechobecna cyfrowa sieciowość wzmocniła konformizm do tego stopnia, że postać outsidera niemal zniknęła ze społeczeństwa.

Idiotyzm to proponowana przez Hana forma oporu. Idiota jest niezrzeszony, niepodłączony do sieci, niepoinformowany — zamieszkuje „odwieczne zewnętrze", które całkowicie wymyka się komunikacji. Etymologicznie herezja oznacza „wybór": idiota-heretyk dokonuje prawdziwie wolnego wyboru, odchylając się od ortodoksji. Inteligencja, jak twierdzi Han, jedynie wybiera spośród opcji dostarczanych przez system. Idiota uzyskuje dostęp do tego, co leży poza nimi. W epoce, w której władza wymusza ekspresję, prawo do milczenia staje się ostatnią autentyczną wolnością.

Analiza

„Psychopolityka" Hana pojawia się w szczególnym punkcie zwrotnym teorii krytycznej: w momencie, gdy narzędzia Foucaulta — biopolityka, władza dyscyplinarna, panoptyzm — nie są już w stanie adekwatnie opisać terenu neoliberalnej dominacji. Centralny zabieg Hana jest elegancki: władza przeniosła się z ciała na psychikę, z zakazu na przyzwolenie, z „Powinieneś" na „Możesz". To przeformułowanie sprawia, że zjawiska takie jak kultura wypalenia, przemysł samorozwoju i kompulsywne korzystanie z mediów społecznościowych stają się czytelne nie jako indywidualne patologie, lecz jako systemowe cechy władzy, która działa właśnie dzięki temu, że jest niewidzialna.

Najbardziej oryginalnym wkładem książki jest połączenie teorii krytycznej szkoły frankfurckiej z diagnozą cyfrowego kapitalizmu. Han odczytuje Big Data przez pryzmat Heglowskiej hierarchii wiedzy, ujawniając, że korelacja bez Pojęcia nie jest wiedzą, lecz jej przeciwieństwem — absolutną ignorancją udającą wszechwiedze. Ten filozoficzny argument nadaje poważną intelektualną wagę powszechnym obawom dotyczącym algorytmicznego zarządzania, które większość komentatorów potrafi jedynie mgliście zasygnalizować.

Dzieło niesie jednak ze sobą charakterystyczne słabości. Totalizujący pesymizm Hana — w którym każdy akt samodoskonalenia służy Kapitałowi, każda emocja jest pozyskiwana, a każda wolność jest w istocie ukrytym przymusem — grozi staniem się niefalsyfikowalnym. Jeśli opór jest strukturalnie niemożliwy, to końcowy apel do „idiotyzmu" brzmi bardziej jak filozoficzny performans niż realna strategia polityczna. Deleuzjański idiota, który wycofuje się w milczenie, potrzebuje kapitału kulturowego, by móc się wypisać — a ten przywilej wzmacnia struktury, które Han krytykuje.

Tym, co czyni „Psychopolitykę" niezbędną mimo tych napięć, jest jej diagnostyczna precyzja. Napisana w 2014 roku, przed skandalem Cambridge Analytica, zanim kryzys zdrowia psychicznego stał się przedmiotem powszechnego dyskursu, zanim „ekonomia uwagi" weszła do codziennego słownika — Han z chirurgiczną jasnością zidentyfikował, w jaki sposób platformy cyfrowe eksploatują psychikę dla zysku. Książka czyta się nie tyle jak proroctwo, ile jak sekcja zwłok przeprowadzona nieco przed śmiercią. Jej trwała wartość tkwi nie w proponowanych rozwiązaniach, lecz w odmowie pozwolenia nam na mylenie kajdan z biżuterią.

Ostatnia aktualizacja:

Zgłoś problem

Podsumowanie recenzji

4.07 z 5
Średnia z 7000+ ocen z Goodreads i Amazon.

Psychopolityka bada, w jaki sposób neoliberalizm i technologie cyfrowe stworzyły nową formę kontroli poprzez dobrowolne ujawnianie informacji o sobie i gromadzenie danych. Han argumentuje, że przeszliśmy od biopolityki do psychopolityki, w której władza działa poprzez wykorzystywanie naszego pragnienia wolności i samooptymalizacji. Książka stanowi krytykę Big Data, mediów społecznościowych i utowarowienia emocji, sugerując, że prawdziwy opór może tkwić w "idiotyzmie" lub wycofaniu się. Podczas gdy niektórzy czytelnicy uważają analizę Hana za wnikliwą, inni krytykują jego pesymizm i brak konkretnych rozwiązań.

Twoja ocena:
4.55
1052 ocen
Chcesz przeczytać całą książkę?

Słowniczek

Psychopolityka

Neoliberalne rządzenie wymierzone w psychikę

Centralne pojęcie Hana opisujące neoliberalną formę władzy, która działa poprzez eksploatację procesów psychicznych — pragnień, emocji i nieświadomych wzorców — zamiast dyscyplinowania ciała. W odróżnieniu od biopolityki Foucaulta, która regulowała populacje poprzez kontrolę fizyczną, psychopolityka steruje zachowaniem za pomocą pozytywnych bodźców, manipulacji emocjonalnej i Big Data, utrzymując jednocześnie iluzję wolności.

Autoeksploatacja

Samodzielnie narzucana eksploatacja bez zewnętrznego pana

Neoliberalny tryb eksploatacji, w którym jednostki same narzucają sobie dyscyplinę pracy, wymagania wydajnościowe i imperatywy optymalizacji. Podmiot jest jednocześnie panem i niewolnikiem. Ponieważ nie ma widocznego zewnętrznego wyzyskiwacza, autoeksploatacja uniemożliwia zbiorowy opór i kieruje agresję do wewnątrz, wytwarzając depresję zamiast rewolucji. Han przeciwstawia ją alloeksploatacji.

Alloeksploatacja

Eksploatacja narzucana przez zewnętrznych innych

Tradycyjny tryb eksploatacji, w którym jedna grupa (np. właściciele fabryk) zmusza inną grupę (np. robotników) do pracy w warunkach przymusu. W ramach alloeksploatacji wyzyskiwani mogą zidentyfikować swojego ciemiężyciela i potencjalnie zjednoczyć się przeciwko niemu. Han argumentuje, że neoliberalne przejście do autoeksploatacji uczyniło tę solidarność — a wraz z nią marksistowską rewolucję — strukturalnie niemożliwą.

Podmiot osiągnięć

Samooptymalizująca się neoliberalna jednostka

Termin Hana określający neoliberalną jednostkę, która postrzega siebie jako wolny „projekt

Inteligentna władza

Władza przez uwodzenie, nie przymus

Termin Hana na określenie neoliberalnej technologii władzy, która działa poprzez mówienie „tak

Cyfrowy panoptikon

Dobrowolna sieć samonadzoru

Aktualizacja panoptikonu Benthama dokonana przez Hana na potrzeby ery cyfrowej. W odróżnieniu od oryginału, gdzie więźniowie byli obserwowani wbrew swojej woli, cyfrowy panoptikon opiera się na mieszkańcach, którzy aktywnie komunikują się, udostępniają dane osobowe i dobrowolnie się eksponują. Jest „aperspektywiczny

Ban-optikon

Urządzenie wykluczające osoby o niskiej wartości

Pojęcie, które Han czerpie od Baumana i Lyona, opisujące dopełnienie panoptikonu. Podczas gdy panoptikon obserwuje tych wewnątrz systemu, ban-optikon identyfikuje i wyklucza osoby uznane za pozbawione wartości ekonomicznej. Firma Big Data Acxiom na przykład kategoryzuje około 300 milionów Amerykanów w siedemdziesiąt grup, określając osoby o niskiej wartości rynkowej jako „odpady

Dataizm

Ideologia danych jako obiektywnej prawdy

Quasi-religijne przekonanie, że wszystko, co mierzalne, powinno być mierzone, a dane dostarczają przejrzystej, wiarygodnej perspektywy wolnej od emocji i ideologii. Han ujmuje dataizm jako „drugie Oświecenie

Profanacja

Przywracanie świętych przedmiotów do powszechnego użytku

Pojęcie zaczerpnięte od Agambena, które Han stosuje do oporu wobec kapitalizmu. Profanacja oznacza przywracanie rzeczy wyjętych z codziennego użytku — czy to przez religię, czy przez Kapitał — do wolnej, bezcelowej ludzkiej aktywności. Emblematyczny przykład Hana: greckie dzieci, które znalazły plik banknotów w ruinach i po prostu się nimi bawiły, rozrywając sfetyszyzowane pieniądze na kawałki.

Idiotyzm

Filozoficzne outsiderstwo opierające się konformizmowi

Termin Hana na określenie praktyki wychodzenia poza dominujące systemy komunikacji i konformizmu. Czerpiąc od Deleuze'a oraz z linii myślowej od Sokratesa po Kartezjusza, Han ujmuje idiotę jako kogoś niezrzeszonego, niepodłączonego do sieci i niepoinformowanego, kto ma dostęp do wymiaru wykraczającego poza system. W epoce przymusowej komunikacji idiotyzm — milczenie, samotność, heretyckie odstępstwo — stanowi ostatnią autentyczną praktykę wolności.

O autorze

Byung-Chul Han to niemiecki filozof i teoretyk kultury urodzony w Seulu w 1959 roku. Studiował metalurgię w Korei, po czym przeniósł się do Niemiec, aby studiować filozofię, literaturę i teologię. Han jest autorem licznych książek poświęconych współczesnym zagadnieniom, takim jak transparentność, wypalenie zawodowe i kultura cyfrowa. Jego prace często stanowią krytykę neoliberalizmu i jego wpływu na społeczeństwo oraz jednostkę. Han znany jest ze zwięzłego stylu pisarskiego oraz odmowy udzielania wywiadów i ujawniania szczegółów z życia prywatnego. Obecnie wykłada filozofię i kulturoznawstwo na Universität der Künste Berlin, gdzie kieruje programem Studium Generale.

Pobierz PDF

Aby zachować streszczenie „Psychopolityka” na później, pobierz bezpłatny plik PDF. Możesz je wydrukować lub przeczytać offline w dogodnym dla siebie momencie.
Download PDF

Pobierz EPUB

Aby przeczytać streszczenie „Psychopolityka” na czytniku lub w aplikacji, pobierz bezpłatny plik EPUB. Cyfrowy format książki .epub idealnie nadaje się do czytania e-booków na telefonach, tabletach i czytnikach.
Download EPUB
Chcesz przeczytać całą książkę?
Obserwuj
Słuchaj
Główna
Swipe
Biblioteka
Aplikacja
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Słuchaj, dodawaj zakładki i więcej
Porównaj funkcje Darmowy Pro
📖 Czytaj streszczenia
Czytaj nieograniczoną liczbę streszczeń. Darmowi użytkownicy otrzymują 3 miesięcznie
🎧 Słuchaj streszczeń
Słuchaj nieograniczonej liczby streszczeń w 40 językach
—
❤️ Nieograniczone zakładki
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📜 Nieograniczona historia
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📥 Nieograniczone pobieranie
Darmowi użytkownicy mają limit 1
—
Harmonogram bez ryzyka
Dziś: Uzyskaj natychmiastowy dostęp
Słuchaj pełnych streszczeń ponad 26 000 książek. To ponad 12 000 godzin audio!
Dzień 2: Przypomnienie o okresie próbnym
Wyślemy Ci powiadomienie, że okres próbny wkrótce się kończy.
Dzień 3: Rozpoczęcie subskrypcji
Opłata zostanie pobrana 24 lis,
anuluj w dowolnym momencie wcześniej.
Consume 2.8× More Books
2.8× więcej książek Słuchanie Czytanie
Nasi użytkownicy nas kochają
1M+ czytelników
Trustpilot Rating
TrustPilot
4.6 Doskonały
Ta strona to prawdziwa rewolucja. Czytam streszczenia książek szybciej niż kiedykolwiek. Bardzo, bardzo polecam.
— Dave G
Warte mojego czasu i pieniędzy, naprawdę dobrze zrobione. Nigdy nie widziałem tak dobrych streszczeń na innych stronach. Bardzo pomocne!
— Em
Gorąco polecam!! Fantastyczna usługa. Idealna dla tych, którzy chcą czegoś więcej niż zajawka, ale nie potrzebują wszystkich szczegółów pełnego audiobooka.
— Greg M
Oszczędź 62%
Roczny
$119.88 $44.99/rok/rok
$3.75/mies.
Miesięczny
$9.99/mies.
Rozpocznij 3-dniowy darmowy okres próbny
3 dni za darmo, potem $44.99/rok. Anuluj w dowolnym momencie.
Unlock a world of fiction & nonfiction books
Ponad 26 000 książek w cenie 2 książek
Przeczytaj dowolną książkę w 10 minut
Odkrywaj nowe książki jak na Tinderze
Zamów dowolną książkę, jeśli nie ma jeszcze streszczenia
Czytaj więcej książek niż ktokolwiek, kogo znasz
Aplikacja nr 1 dla miłośników książek
Lifelike & immersive summaries
30-dniowa gwarancja zwrotu pieniędzy
Pobieraj streszczenia w formatach EPUB i PDF
Anuluj w każdej chwili kilkoma kliknięciami

Dlaczego tylko jedno streszczenie?

Skaner
Znajdź kod kreskowy do zeskanowania

⭐
⭐
⭐
Mamy dla Ciebie specjalny prezent
Otwórz
Rabat 38%
RABAT DLA CIEBIE
⭐
⭐
⭐
$79.99
$49.99/rok
Tylko $4.16 miesięcznie
Kontynuuj
Wystarczą 2 kliknięcia, by zacząć. Rezygnacja jest bardzo prosta
Ustawienia
Ogólne
Widget
Ładowanie...