Temel Çıkarımlar
İç dünyanız, ham gerçeklikten değil, miras alınmış anlaşmalardan örülmüş bir hikâyedir.
Zihinsel senaryoyu öğrenmek. Ruiz, çocukluğu bir evcilleştirme süreci olarak tanımlar: yetişkinler çocuklara dili, toplumsal kuralları ve doğru ile yanlış fikirlerini onay ve ceza yoluyla öğretir. Çocuklar bu dersleri henüz değerlendiremeden benimser. Ortaya çıkan sonuç, başkalarının yargılarından derlenip o kadar çok tekrarlanan ki gerçek gibi hissettiren, kendileri hakkında özel bir hikâyedir. Ruiz, bu içsel anlatıcıya bilginin sesi adını verir: zihinde sanki nesnel gerçekmiş gibi konuşan öğrenilmiş inançlar ve görüşler.
Görmeyi yorumlamaktan ayırın. Bir ağaç, biri ona güzel, çirkin ya da korkutucu desin ya da demesin var olur. Nesne gerçektir; yargılar yorumdur. Ruiz, zihnin yorumlanmış dünyasına sanal gerçeklik der. Bu dünya zorunlu olarak işe yaramaz ya da kasten sahte değildir, ama onu gerçeğin tamamı sanmak, miras alınmış görüşleri kendini cezalandırmaya dönüştürebilir.
Burada işe yarayan, bir olayla ona eklenen hikâye arasındaki ayrımdır. Sosyal öğrenme ve bilişsel psikoloji de beklentilerin yorumu çoğu zaman farkındalığın dışında biçimlendirdiğini kabul eder. Bu da miras alınmış inançları otomatik olarak reddetmeyi değil, incelemeye değer bulmayı gerektirir: dil, insanların eşgüdüm sağlamasına, bilgiyi korumasına ve gerçek zararı adlandırmasına da olanak tanır. Ruiz'in gerçeklik ile yorum arasındaki karşıtlığı, tüm bilginin yanılsama olduğunun kanıtı olarak değil, alçakgönüllülüğe yönelik bir uyarı olarak en iyi şekilde işler. Bazı yargılar diğerlerinden daha iyi desteklenir ve kanıt, bunları birbirinden ayırt etmeye yardımcı olabilir.
Kendi kendinizle konuşmayı bir hüküm değil, gözden geçirebileceğiniz bir mesaj olarak görün.
Sözcükler benlik imgesini biçimlendirir. Ruiz'in birinci anlaşması, okurlardan dili kendilerine ya da başkalarına karşı çevirmeden kullanmalarını ister. “Başarısız” gibi bir etiket, tek bir aksilik izlenimini kalıcı bir kimliğe dönüştürebilir; onu tekrar etmek yargıya duygusal bir ağırlık kazandırır. Aynı güç dedikodu, hakaret ve kendini suçlama için de geçerlidir. Kitabın anlatımına göre zarar, sözcüklerin yalnızca hoş olmamasından ibaret değildir. Sözcükler, kişinin içinde yaşadığı hikâyeyi yaratır ve pekiştirir.
Daha doğru bir anlatım deneyin. Bir hatayı kişisel değersizliğin kanıtına dönüştürmek yerine, ne olduğunu ve bundan sonra neler yapılabileceğini anlatın. Amaç pohpohlayıcı bir iç konuşma ya da sorumluluğu inkâr etmek değildir. Amaç, tüm kişiyi belirli bir eylemden dolayı mahkûm etmek için dili kullanmayı bırakmak ve başkaları hakkında da özenle konuşmaktır.
Bu fikrin pratik gücü, davranış ile kimlik arasındaki farka gösterdiği dikkattir. Bilişsel davranışçı yaklaşımlar da ilişkili bir hamle kullanır: otomatik bir düşünceyi fark edin, ardından durumu doğru anlatıp anlatmadığını sınayın. Bu, utancın benlik algısının tamamı hâline gelmesine izin vermeden hesap verebilirliğe alan açabilir. Yine de özenli bir dil, zararlı davranışın etkilerini silemez. Kusursuz sözün (impeccability) hakkını vermek, yanlış davranışı adlandırmaya veya sınır koymaya karşı bir kural olarak değil, dürüst ve zalim olmayan iletişim talebi olarak anlaşılmalıdır.
Başkalarının yorumlarını kimliğiniz yapmak yerine, onların kendi yorumlarına sahip çıkmasına izin verin.
Herkes farklı bir film izler. İnsanların birbirlerini neden yanlış okuduğunu açıklamak için Ruiz, herkesin kendi hayatı hakkında bir film izlediği bir sinema salonu hayal eder. Birinin filminde bir aile üyesi sevgi dolu olabilir; bir başkasının filminde aynı kişi mesafeli ya da talepkâr görünebilir. Her izleyici oyuncu kadrosunu ayrı bir geçmişin ve inançlar bütününün süzgecinden yorumlar. Bu nedenle birinin sizin hakkınızda verdiği yargı, kim olduğunuzun eksiksiz bir anlatımını değil, o kişinin sizin imgenizi yansıtır.
Kapanmadan perspektifi koruyun. Ruiz'in ikinci anlaşması, her görüşü, hafife almayı ya da anlaşmazlığı benlik üzerine verilmiş nihai bir hüküm saymaktan kaçınmaktır. Bu, her eleştiriye karşı kendini savunma dürtüsünü azaltabilir. Yararlı geri bildirimi görmezden gelmeyi gerektirmez. Mesele, başka bir kişinin söylediklerini, onun yorumunu kimliğiniz olarak otomatik biçimde içselleştirmeden değerlendirmektir.
Bu, bakış açısı almada güçlü bir alıştırmadır: diğer insanlar yalnızca birinin özel dramasındaki yardımcı karakterler değildir. Atıf araştırmaları da insanların başkalarının davranışını kendi davranışlarından farklı açıkladığını, bunun da çatışmayı körükleyebileceğini gösterir. Dikkat edilmesi gereken nokta, “kişisel değil” ifadesinin “etkisi yok” anlamına gelmemesidir. Sözler ve eylemler, başka birinin korkularından ya da varsayımlarından kaynaklansa bile gerçek zarar verebilir. Duygusal mesafe geri bildirimi değerlendirmeye yardımcı olabilir, ancak sınırlar ve onarım yine de önemlidir.
Hayal gücü belirsizliği çatışmaya dönüştürmeden önce eksik bilgiyi sorun.
Bir tahmin bir entrikaya dönüşebilir. Ruiz, varsayımların çoğu zaman bilgi kılığında geldiği konusunda uyarır. Kızını gece yarısından sonra bekleyen bir ebeveyn bir kaza hayal edebilir, sonra bunun etrafında koca bir kriz kurabilir. Kız sağ salim eve döndüğünde hayal edilen olaylar çöker, ama korku gerçekti. Üçüncü anlaşma bu refleksi sorgular: gözlemlenenle yalnızca çıkarım yapılanı ayırt edin.
Çıkarımın yerine soruşturmayı koyun. Yanıt vermeyen biri meşgul, üzgün ya da sadece telefonundan uzak olabilir. Hangi açıklamanın doğru olduğunu tahmin etmek suçlamaya ya da dedikoduya yol açabilir. Net bir soru sormak, hayal edilen tek bir açıklamayı gerçek saymaktan genellikle daha güvenilirdir. Ruiz, hem kendimiz hem de başkaları hakkındaki varsayımların gereksiz dram yaratabileceğini savunur; çünkü hikâyeler, sınanmadan önce bile kesin hissettirebilir.
Kitaptaki örnek, insan yargısının tanıdık bir özelliğine işaret eder: belirsizlik, zihnin resmi çoğu zaman en duygusal yüklü seçenekle tamamlamasına davetiye çıkarır. Doğrudan bir soru sormak basit bir bilgi toplama biçimidir ve kaçınılabilir çatışmayı önleyebilir. Ancak soruşturma, riskin büyüklüğüne göre ayarlanmalıdır. Bir ebeveyn, geç kalan çocuğunun güvende olup olmadığını kontrol etmekte haklı olabilir; kuşkuculuk pasiflik değildir. Yararlı ilke, korkuya dayalı bir yorumu doğrulanmış saymadan önce belirsizliği araştırmaktır.
Esnek bir ölçüt uygulayın: elinizden gelenin en iyisi kapasitenizle birlikte değişir.
Değişim tekrarla gelir. Ruiz, farkındalığın tek başına uygulanmış bir alışkanlığın yerini almadığını söyler. İnsanlar dili tekrar ederek öğrenir ve yeni tepkileri de aynı şekilde geliştirebilir. Dördüncü anlaşması, ilk üçü üzerinde eylemde bulunmayı sürdürmek ve bir kişinin kapasitesinin yorgunluk, sağlık, duygu ve koşullarla değiştiğini kabul etmektir. Bu nedenle elinden gelenin en iyisini yapmak, her gün sabit bir düzeyde performans göstermeyi talep etmek değildir.
Bir aksaklıktan sonra yeniden başlayın. Bir sürçme, değişimin imkânsız olduğunun kanıtına dönüşmek zorunda değildir. Ne olduğunu fark edin, çabayı yenileyin ve yeniden pratik yapın. Ruiz'in çerçevesinde tekrar, daha düşünülmüş tepkilerin erişilmesini kolaylaştırır. Mesele, mükemmeliyetçilik olmadan istikrarlı çabadır: ne zor bir günü değişimden vazgeçmek için bahane yapmak ne de sınırları olduğu için kendini cezalandırmak.
Bu, davranış değişikliğine dair insancıl bir anlatımdır; çünkü tekrarı, dalgalanan kapasiteye gerçekçi bir bakışla eşleştirir. Alışkanlık öğrenme pratiğe bağlıdır; öz-şefkat ise insanların aksiliklerden sonra tek bir sürçmeyi toplam başarısızlığa dönüştürmek yerine hedefe dönmelerine yardımcı olabilir. Yine de “elinden gelenin en iyisi” ifadesi belirsiz olabilir. Düşünümsellik olmadan, kaçınılabilir zararı mazur gösterebilir ya da destek ihtiyacını gizleyebilir. Yararlı bir uygulama, bağlam içinde bir sonraki sorumlu eylemi tanımlamak, ardından sonuçlarını gözden geçirmektir.
Duyduklarınızı sorgulayın, ama onu anlayacak kadar dikkatle dinleyin.
Küçümsemeden şüphe edin. Beşinci anlaşma kuşkuculuğu dinlemeyle birleştirir. Ruiz, okurlardan her ifadeyi, kendi içsel yargıları da dahil olmak üzere gerçek olarak kabul etmemelerini ister; çünkü sözcükler konuşanın bakış açısını yansıtır ve olanları çarpıtabilir. Ancak kuşkuculuk, hiçbir şeyin bilinemeyeceği iddiası ya da kimseye inanmayacak kadar zeki olma gösterisi değildir. Dinlemek, kabul etmeden, karşı çıkmadan ya da yanıt vermeden önce bir kişinin sözlerinin kendi dünyasında ne anlama geldiğini anlamaya çalışmak demektir.
Duymayı inanmaktan ayırın. Biri acı verici bir deneyimi anlatabilir ve dinleyicinin ondan çıkarılan her sonucu benimsemesini gerektirmez. Dinleyici, konuşana saygı gösterebilir ve mesajı anlayabilir, ama doğruluğuna dair yargısını saklı tutabilir. Ruiz, sözel yorumun altındaki sözcüksüz farkındalığa sessiz bilgi der. Vurgusu bir tartışmayı kazanmak değil, hangi hikâyelerin güveni hak ettiğini ve hangilerinin sorgulamaya açık kalması gerektiğini seçmektir.
Bu bileşim, topyekûn inançsızlıktan daha incedir: dinlemek bilgi toplar, kuşkuculuk ise erken bağlanmayı önler. Bu, iyi bilimsel uygulamaya benzer; gözlemler dinlenir, iddialar sınanır ve sonuçlar gözden geçirilebilir kalır. Kitabın dili, gerçeğin tamamen sözcüklerin ötesinde olduğu fikrine de kayabilir; bu da kanıtı önemsiz gösterme riski taşır. Pratik bir okuma, her iki noktayı birlikte tutar: dil kusurludur, ancak dikkatli karşılaştırma, doğrulama ve düzeltmeye açıklık bazı anlatımları diğerlerinden daha güvenilir kılar.
Kapılmış kurbandan bilinçli savaşçıya, oradan huzurlu ustaya ilerleyin.
Düş görmenin üç yolu. Ruiz, üç dikkat düzeyini, bir kişinin öğrenilmiş inançlarla ilişkisinin aşamaları olarak tanımlar. Birinci dikkat düşünde insanlar miras alınmış hikâyeleri, onları nasıl biçimlendirdiğini fark etmeden kabul eder. İkincisinde savaşçı hikâyelerin farkına varır ve onları değiştirmek için mücadele eder. Üçüncüsünde usta artık bu iç savaşı yürütmek zorunda kalmaz ve daha fazla kabul ve özenle yaşayabilir. Bunlar Ruiz'in çerçevesinde ruhani aşamalardır, klinik tanılar değil.
Mücadele içseldir. Savaşçının çatışması, otantik benlik ile iç yargıç, Ruiz'in hukuk kitabı dediği kurala bağlı inanç sistemi ve kurban dediği benlik arasındadır. Yol başkalarıyla savaşmayı gerektirmez. Utanç, korku ve tekrarlanan kendini cezalandırma üreten inançları fark etmeyi, ardından farklı bir tepki seçmeyi gerektirir.
Üç aşamalı harita, okurlara incelenmemiş alışkanlıklardan çabalı değişime, oradan daha fazla rahatlığa doğru hareketi anlatmak için akılda kalıcı bir yol sunar. Ayrıca içgörünün neden çalkantılı hissedilebileceğini de yakalar: bir örüntüyü görmek onu hemen çözmez. Ancak bir harita olarak düzgün bir ilerleme önerme riski taşır. İnsanlar bir alanda düşünümsel, başka bir alanda tepkisel olabilir ve toplumsal koşullar seçimlerini kısıtlayabilir. Aşamalar, birini diğerinden üstün kılan rütbeler olarak değil, fark edilmesi gereken hâller olarak en yararlıdır.
İnancınızı, dürüst şüpheye dayanamayan inançlardan geri alın.
İnanç hikâyelere güç verir. Ruiz, bir inanç sistemini semboller ve anlaşmalardan inşa edilmiş, inançla bir arada tutulan bir yapıya benzetir. Bu zihinsel yapıya insan formu adını verir: bir kişinin kimliği ve deneyimi yorumladığı düzenlenmiş inançlar bütünü. Noel Baba hikâyesi, bir inancın gerçek duyguyu nasıl biçimlendirebileceğini gösterir. İyi davranan ama bisiklet alamayan, kötü sayılan komşusu ise bisiklet alan bir çocuk, ödül ve ceza hikâyesi tarafından aldatılmış hissedebilir. Hayal kırıklığı gerçektir, ancak arkasındaki açıklama değildir.
Şüphe seçimi geri getirebilir. Ruiz, miras alınmış bir inancı sorgulamanın onun etkisini gevşettiğini ve dikkatin bir kısmını onu benimseyen kişiye geri verdiğini savunur. Bu, her teselli edici hikâyenin zararlı olduğu anlamına gelmez. Bir inancın ne işe yaradığını, neyin onu desteklediğini ve seçimler üzerinde sürekli otoriteyi hak edip etmediğini sormak anlamına gelir.
Noel Baba bölümü soyut bir iddiayı canlandırır: beklentiler, altta yatan açıklama yanlış olsa bile duyguyu etkiler. Yatırılmış inancın daha geniş metaforu, kimliğe dair yararlı bir soru önerir: hangi inançlar kanıtla aktif olarak desteklenir ve hangileri esas olarak tekrar yoluyla sürer? Yine de bütün inançlar eşit maliyete ya da kanıt statüsüne sahip değildir. Şüphe, kişiyi zararlı bir varsayımdan kurtarabilir, ancak paylaşılan bilgi ve haklı güven de iş birliği için gereklidir. Amaç refleks gibi şüphecilik değil, ayırt etmedir.
Başkalarını yeniden yazmaya çalışmadan önce kendinize ilettiğiniz mesajı değiştirin.
Daha bilinçli bir haberci olun. Ruiz üç dili tanımlar: dedikodu, savaşçının inanç ile şüphenin belirsiz karışımı ve ustanın hakikat dili. Dedikodu çarpıtılmış hikâyeleri yayar; savaşçı onlara meydan okumaya çalışır; usta sözcükleri sınırlarını kavrayarak özenle kullanır. Gürültülü içsel ve toplumsal gevezeliğe mitote der. “Ne tür bir habercisiniz?” sorusu, çerçeveyi günlük konuşmanın bir denetimine dönüştürür: neler tekrarlanıyor ve bunun etkisi ne?
Kendi dünyanızla başlayın. Kapanış daveti, başkalarını kontrol etmek değil, kişinin kendi etkisi altındaki hikâyeyi ve davranışı değiştirmektir. Saygı, başkalarının kendi bakış açılarını korumasına izin vermek ve aynı zamanda hayatın yazarlığını onlara teslim etmeyi reddetmektir. Kendinize iletilen daha az yargılayıcı bir mesaj, aileye, arkadaşlara ve yabancılara nasıl konuştuğunuzu değiştirebilir, ancak onların nasıl yanıt vereceğini belirleyemez.
Bu son, özel iç konuşmayı kişinin çevresindeki toplumsal iklimle bağlar. İletişim araştırmaları, yalnızca sözcükleri iletmeyi ortak anlayış kurmaktan ayırır; kitabın haberci imgesi hem içeriğe hem de etkiye dikkat etmeyi teşvik eder. Mutluluğun yayılmasına dair iyimserliği kişilerarası bir etki olarak makuldür, ancak bir kişinin sakinliğinin bir aileyi ya da topluluğu değiştireceğinin garantisiyle karıştırılmamalıdır. Kişisel sorumluluk önemlidir; öte yandan başkalarının failliği ve daha geniş koşullar da gerçektir.
Analiz
Kitap, bir dizi metaforla toplumsal öğrenmeden kişisel özgürlüğe ilerler. Çocukluk, ortak bir sembolik sözcük dağarcığı yükler; tekrarlanan yargılar bu dağarcığı bir iç anlatıcıya dönüştürür; önceki dört anlaşma zararı azaltmaya yönelik uygulamalar sunar. Beşinci anlaşma epistemik eksen noktasını sağlar: dikkatle dinleyin, ama bir mesajı, kişinin kendi düşüncesi de dahil olmak üzere, otomatik olarak doğru saymayın. Kitabın alışılmadık katkısı yalnızca olumlu iç konuşma değildir. Okurlardan dilin kimlikleri ve çatışmaları nasıl yarattığını fark etmelerini, ardından deneyimi yorumlama yetkisini geri almalarını ister.
En güçlü kavrayışı pratik alçakgönüllülüktür. Herkesin ortak olayların farklı bir sürümünü izlediği hayali sinema, anlaşmazlığın neden kasıtlı düşmanlık anlamına gelmesi gerekmediğini açıklar. Varsaymak yerine sormak ve hemen onaylamadan duymak, ilişkilerde, eğitimde ve kamusal tartışmada yararlı alışkanlıklardır. Kurban, savaşçı ve usta aşamaları değişim çalışmasına anlatısal bir yay ekler: farkındalık önce örüntüyü açığa çıkarır, sonra pratiği mümkün kılar ve sonunda sürekli iç mücadele ihtiyacını azaltır.
Çerçeve ampirik değil ruhanidir ve iddiaları da buna göre okunmalıdır. Hakikat ile sembolik sanal gerçeklik arasındaki karşıtlık fazla mutlak hâle gelebilir: algı yorumlayıcıdır, ancak gözlem ve kanıt, bir hatayı iyi desteklenmiş bir anlatımdan ayırt etmeye yine de yardımcı olur. Bireysel sorumluluk vurgusu ayrıca maddi kısıtlamaları, istismarı ve eşitsiz gücü hafife alma riski taşır. Her acı verici deneyim esas olarak birinin yeniden yazabileceği bir hikâye değildir. En sağlam okuma, her metafizik iddiayı benimsemeden kitabın araçlarını korur: dil acıyı yoğunlaştırabilir, şüphe miras alınmış varsayımları kesintiye uğratabilir ve dinlemek anlayışı geliştirebilir; dış olgular, hesap verebilirlik ve sınırlar ise vazgeçilmez kalır. Bu biçimde, kendine hâkim olma daveti ne safdillik ne de alaycılık olur; söylenene, bilinene ve belirsiz kalana yönelik disiplinli bir dikkat olur.
İnceleme Özeti
Beşinci Anlaşma karışık eleştiriler alıyor; bazı okurlar hayatı değiştiren bilgeliğini överken bazıları onu Dört Anlaşma'nın tekrarı olarak eleştiriyor. Birçok okur, kitabın sözlerinde kusursuz olmak, her şeyi kişisel algılamamak, varsayımlardan kaçınmak, elinden gelenin en iyisini yapmak ve dinlerken şüpheci kalmak gibi kişisel gelişime dair sade ama derin tavsiyelerini takdir ediyor. Eleştirmenler ise kitabın gereksiz yere uzun olduğunu ve öz bakımından zayıf kaldığını savunuyor. Bazı okurlar kitabı dönüştürücü bulurken bazıları karmaşık meseleleri fazla basitleştirdiğini düşündü. Genel olarak, kitabın değeri ve etkisi konusunda görüşler büyük farklılık gösteriyor.
Diğer Okunanlar
Sözlük
evcilleştirme
Miras alınan toplumsal kuralları öğrenmekRuiz'in, çocukların bir topluluğun dilini, inançlarını, değerlerini ve beklentilerini öğretim, taklit, ceza ve ödül yoluyla nasıl içselleştirdiğini anlatmak için kullandığı terim. Bu dersler insanların topluma katılmasına yardımcı olur, ancak kendini ve başkalarını yargılamada sorgulanmayan kurallara da dönüşebilir.
bilginin sesi
Zihnin öğrenilmiş anlatıcısıBir kişiye olayların ne anlama geldiğini ve kim olduğunu söyleyen, öğrenilmiş sözcüklerden, görüşlerden ve yargılardan oluşan içsel akış. Ruiz, bu sesin, gerçeğe doğrudan erişim sağlamak yerine hatırlanan inançlardan ve başkalarının görüşlerinden derlenmiş olmasına rağmen otoriter görünebileceğini savunur.
sanal gerçeklik
Gerçekliğin kişisel yorumuRuiz'in, insanlar algıladıklarını dil, bellek, duygu ve inanç aracılığıyla yorumladıklarında oluşan zihinsel dünyaya verdiği ad. Dış dünyayı yansıtır ancak onunla aynı değildir. Terim kitapta mecazi anlamda kullanılır; sıradan deneyimin kelimenin tam anlamıyla bir bilgisayar simülasyonu olduğu iddiası değildir.
insan formu
Düzenlenmiş bir inanç yapısıBir kişinin kimlik ve dünya hakkındaki anlaşmalarından, sembollerinden ve yargılarından inşa edilen zihinsel yapı. Ruiz'e göre bu yapı deneyimi düzenler ve bir benlik duygusu sağlar, ancak miras alınan inançlar sorgulanamaz kurallar olarak görüldüğünde katılaşabilir.
mitote
Gürültülü içsel ve toplumsal gevezelikRuiz'in, birbiriyle yarışan pek çok düşüncenin, görüşün ve yorumun zihni ya da bir sohbeti doldurmasıyla ortaya çıkan karmaşayı anlatmak için kullandığı bir Nahuatl sözcüğü. Bu durumda insanlar gerçekten dinlemeden konuşabilir ve tepki verebilir, çarpıtılmış hikâyeler de dedikodu yoluyla çoğalabilir.
birinci dikkatin rüyası
Sorgulanmamış miras inançlarRuiz'in üç ruhsal aşamasından ilki. Kişi, bu fikirlerin algısını ve davranışını nasıl şekillendirdiğini fark etmeden, öğrenilmiş inançların ve yorumların içinde yaşar. Kişi, bunlarla nasıl ilişki kuracağını bilinçli olarak seçen biri olarak değil, içsel anlatıcının ve toplumsal hikâyelerin kurbanı olarak tanımlanır.
ikinci dikkatin rüyası
Farkındalık ve içsel mücadeleKişinin miras alınan inançları sorgulamaya ve acıya yol açan kalıpları değiştirmeye çalışmaya başladığı aşama. Ruiz buna savaşçının rüyası der, çünkü çatışma zihnin içinde, öğrenilmiş yargılar ile daha özgün bir yaşam biçimi arasında yaşanır.
üçüncü dikkatin rüyası
İçsel çatışmanın ötesinde kabullenmeRuiz'in en yüksek ruhsal aşaması; kişi artık eski inanç sistemi tarafından yönetilmez ve daha büyük bir kabul, saygı ve sevgi deneyimler. Kitap bunu ölçülebilir bir psikolojik kategori olarak değil, sözcüklerin ve sembollerin ötesinde bir farkındalık olarak tanımlar.
sessiz bilgi
Sözel yorum olmadan bilmekRuiz'in, zihnin sözcüklerinden ve açıklamalarından önce gelen ya da onlardan bağımsız var olan hissedilen farkındalık için kullandığı terim. Bunu, öğrenilmiş sembollerle üretilen sonuçlarla karşılaştırır ve bir kişinin, mevcut olanı bir yargıya ya da hikâyeye dönüştürmeden bazen tanıyabileceğini savunur.
üç dil
Dedikodu, mücadele ve hakikatRuiz'in iletişim modeli: dedikodu çarpıtılmış hikâyeleri aktarır; savaşçının dili inanç ile şüphe arasında gidip gelir; hakikatin dili ise sözcükleri özenle kullanırken onların sınırlarını da kabul eder. Bu kategoriler farkındalık ve iletişim düzeylerini tanımlar, farklı gruplar tarafından konuşulan gerçek diller değildir.
PDF İndir
EPUB İndir
.epub dijital kitap formatı; telefonlarda, tabletlerde ve e-kitap okuyucularda okumak için idealdir.