Rozpocznij darmowy okres próbny
Popularne Nowości Gatunki Autorzy
EnglishEnglish
EspañolSpanish
简体中文Chinese
繁體中文Chinese (Traditional)
FrançaisFrench
DeutschGerman
日本語Japanese
PortuguêsPortuguese
ItalianoItalian
한국어Korean
РусскийRussian
NederlandsDutch
العربيةArabic
PolskiPolish
हिन्दीHindi
Tiếng ViệtVietnamese
SvenskaSwedish
ΕλληνικάGreek
TürkçeTurkish
ไทยThai
ČeštinaCzech
RomânăRomanian
MagyarHungarian
УкраїнськаUkrainian
IndonesiaIndonesian
DanskDanish
SuomiFinnish
БългарскиBulgarian
עבריתHebrew
NorskNorwegian
HrvatskiCroatian
CatalàCatalan
SlovenčinaSlovak
LietuviųLithuanian
SlovenščinaSlovenian
СрпскиSerbian
EestiEstonian
LatviešuLatvian
فارسیPersian
മലയാളംMalayalam
தமிழ்Tamil
اردوUrdu
Wyszukiwanie...
SoBrief
Citizens

Citizens

Czy zwykli ludzie mogą przekształcić instytucje, które traktują ich jak klientów?
autor: Jon Alexander 2022 318 stron
4.04
317 ocen
Słuchaj
Immersyjne
V2.3
Amazon Kindle Audible
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Odblokuj słuchanie i więcej!
Kontynuuj

Kluczowe wnioski

Przestańmy traktować ludzi jak klientów społeczeństwa; zaprośmy ich do współtworzenia go.

Społeczeństwo kształtują trzy opowieści. Książka opisuje Opowieść o poddanych, w której ludzie są posłuszni potężnemu opiekunowi; Opowieść o konsumentach, w której jednostki wybierają spośród oferowanych im usług; oraz Opowieść o obywatelach, w której ludzie wspólnie kształtują życie społeczne. To nie są tylko etykiety. Wpływają na to, co budują instytucje, czego oczekują ludzie i jakie działania wydają się możliwe. Obywatelskość oznacza tu aktywne zaangażowanie, a nie paszport czy szczególny status.

Osobiste odkrycie. Po latach pracy w reklamie Jon Alexander zaczął zastanawiać się, jak powtarzane komunikaty o byciu konsumentem wpływają na poczucie sprawczości ludzi. Odpowiedzią stała się główna teza książki: instytucje mogą umacniać bierność albo umożliwiać ludziom wnoszenie własnego wkładu. Opowieść o obywatelach jest już widoczna, lecz wciąż przesłaniają ją dwie pozostałe.

Analiza

Warto potraktować narrację społeczną jako infrastrukturę, a nie jedynie retorykę. Usługa zaprojektowana wokół wyboru spośród dostępnych opcji po cichu przypisuje ludziom rolę wybierających; proces oparty na wspólnym podejmowaniu decyzji wyznacza im inną rolę. Dzięki temu ta koncepcja ma praktyczne zastosowanie: warto sprawdzić, kto definiuje problem, kto ma wpływ, a od kogo oczekuje się jedynie przyjmowania tego, co mu zaoferowano. Trzy opowieści to szerokie kategorie, a nie pełna mapa każdego społeczeństwa. Ich wartość polega na ujawnianiu wzorców, które codzienny język instytucji może przedstawiać jako nieuniknione.

Wybór konsumencki daje poczucie sprawczości, ale menu wciąż układa ktoś inny.

Wybór ma swoje granice. Opowieść o konsumentach obiecuje niezależność, lepsze usługi i wpływ dzięki osobistym decyzjom. Jednak wybieranie spośród opcji ustalonych przez innych to nie to samo, co decydowanie o tym, jakie te opcje będą. Książka śledzi rozwój tej opowieści, wskazując na reklamę, powojenny wzrost gospodarczy i instytucje, które traktowały konsumpcję jako miarę społecznego sukcesu. Etyczne zakupy i zakupy charytatywne mogą pomagać, lecz sprawczość nadal skupiają na indywidualnym nabywcy, a nie na wspólnych decyzjach.

Rok, który wiele mówi. W 1984 roku słynna reklama Apple’a przedstawiała komputer Macintosh jako wyzwolenie spod skoncentrowanej władzy. W tym samym roku brytyjski rząd sprzedał pakiet kontrolny British Telecom, a strajk górników był tłumiony. Alexander odczytuje te wydarzenia jako oznaki zmiany: instytucje zbiorowe słabły, podczas gdy indywidualny wybór stawał się preferowanym językiem sprawczości.

Analiza

Różnica między wyborem a władzą jest szczególnie wyraźna na rynkach, gdzie można wyrażać swoje preferencje, nie zyskując przy tym żadnego wpływu na produkcję ani zarządzanie. Opinie konsumentów mogą pomóc ulepszyć produkt, lecz rzadko pozwalają klientom decydować, jakiemu celowi powinna służyć firma. Mimo to wspólne działanie może strategicznie wykorzystywać wybory konsumenckie, jak pokazuje opisana w książce kampania bojkotu swadeshi w Indiach. Ważniejsze pytanie nie brzmi, czy wybór ma znaczenie, ale czy jest jedynym kanałem, jaki udostępnia się ludziom. Menu może oferować prawdziwą różnorodność, a jednocześnie nie pociągać jego autorów do odpowiedzialności.

Budujmy instytucje w oparciu o zdolność ludzi do wnoszenia wkładu, a nie rzekomy egoizm.

Obywatele to zwyczajni ludzie. Wśród przykładów z książki są Immy Kaur, która tworzy projekty społeczne w Birmingham; Kennedy Odede, organizujący usługi w Kibera; Reen Ekkeshis, która przekuła bolesne doświadczenie medyczne w działania na rzecz pacjentów; oraz Billy Dasein, który zbliża do siebie sąsiadów w Grimsby. Ich autorytet wynikał nie tyle z formalnych kwalifikacji, ile z troski, lokalnej wiedzy i umiejętności współdziałania z innymi.

Współpraca wymaga odpowiednich warunków. Podczas pierwszego lockdownu w Wielkiej Brytanii związanego z Covidem szybko rozprzestrzeniły się grupy samopomocowe, a w ciągu 48 godzin 750 000 osób zgłosiło się do pomocy służbie zdrowia — trzykrotnie więcej, niż wynosił początkowy cel rządu. Książka odwołuje się także do badań nad wspólnymi zasobami i reagowaniem na katastrofy, by podważyć pogląd, że ludzie z natury nie potrafią współpracować. Nie chodzi o to, że zawsze zachowują się wielkodusznie. Instytucje i okoliczności mogą jednak wspierać tę zdolność albo ją tłumić.

Analiza

Przytoczone przykłady przekonują, że nie należy projektować systemów wyłącznie w oparciu o nieufność. Lokalna wiedza często ujawnia potrzeby niewidoczne dla odległych administratorów, a ludzie, których traktuje się jak osoby zdolne do działania, częściej z tej zdolności korzystają. Kryzys może jednak chwilowo zapewnić poczucie pilności i solidarność, których brakuje zwykłym systemom. Błędem byłoby wnioskować, że dobra wola może zastąpić finansowanie, fachową wiedzę czy usługi publiczne. Trafniejszy wniosek jest taki, że zaangażowanie i sprawne świadczenie usług muszą iść w parze: instytucje powinny zapewniać zasoby wspierające sprawczość ludzi, a nie wykorzystywać ją jako pretekst do wycofania pomocy.

Praktykujmy obywatelskość tam, gdzie żyjemy — nie tylko w związku z paszportem i dniem wyborów.

Obywatelskość jest praktyką. Alexander odróżnia obywatelskość jako praktykę od obywatelstwa jako statusu. Status prawny określa prawa, takie jak prawo do głosowania czy pobytu; praktyka oznacza branie odpowiedzialności, budowanie relacji i współkształtowanie miejsc oraz społeczności, do których się należy. Domem może być sąsiedztwo, wspólna pasja lub szersza społeczność. Nie chodzi wyłącznie o poczucie przynależności. Rozwija się ono dzięki uczestnictwu i wzajemnym więziom.

Głosowanie to jedno z działań. Wybory są ważne, ale odbywają się rzadko i często oferują wybór spośród możliwości ustalonych już przez partie. Książka przekonuje, że polityczny wymiar mają również codzienne decyzje dotyczące wspólnego życia. Narzędzia cyfrowe mogą poszerzać uczestnictwo, ale internet może też sprowadzać ludzi do roli źródeł danych lub celów manipulacji. Obywatele wnoszą różnorodne umiejętności — między innymi zdolność słuchania, empatię i doświadczenie praktyczne — a nie tylko formalne kwalifikacje.

Analiza

To ujęcie poszerza rozumienie życia obywatelskiego, nie odrzucając demokracji przedstawicielskiej. Głosowanie może uprawomocniać władzę przywódców, a długofalowe uczestnictwo pomaga rozpoznawać problemy i sprawdzać rozwiązania między wyborami. Podkreślenie znaczenia domu stanowi też pożyteczną przeciwwagę dla abstrakcyjnej tożsamości narodowej: odpowiedzialność staje się namacalna tam, gdzie widać relacje i konsekwencje. Uczestnictwo nie jest jednak dla wszystkich równie łatwe. Czas, pieniądze, bezpieczeństwo i status prawny mogą ograniczać to, czyj głos zostanie usłyszany. Wiarygodna praktyka obywatelskości wymaga więc nie tylko zaproszenia, lecz także usuwania barier i szacunku dla osób, które nie mogą poświęcać nieograniczonej ilości czasu.

Uczyńmy z każdej instytucji przestrzeń wspólnego działania, a nie punkt obsługi.

Zmianę wyznaczają trzy zasady. Trzy zasady organizacji partycypacyjnych stanowią praktyczną alternatywę dla typowego marketingowego skupienia na tym, co organizacja sprzedaje i jak to promuje. Cel każe zapytać, jaką pracę organizacja próbuje wykonać w świecie. Platforma — jak ludzie mogą uczestniczyć w tej pracy. Prototyp — jaki mały, użyteczny pierwszy krok można przetestować i ulepszyć wspólnie z uczestnikami.

Zmieńmy relację. Organizacja oparta na Opowieści o obywatelach zaczyna od zaufania, że ludzie potrafią wnosić wkład, a następnie umożliwia im to dzięki otwartości, przejrzystości i możliwościom uczestnictwa. Nie chodzi o przekazanie każdej decyzji ogółowi ani o całkowitą przebudowę instytucji z dnia na dzień. Chodzi o zastąpienie jednostronnego świadczenia usług uporządkowaną współpracą, a następnie wyciąganie wniosków z jej rezultatów. Alexander nazywa ukierunkowane zmiany w instytucjach akupunkturą społeczną (social acupuncture): wyszukiwaniem miejsc, w których nowe podejście może uwolnić energię i zainspirować zmiany gdzie indziej.

Analiza

Ta koncepcja łączy cel z organizacją działania. Sama deklaracja misji niewiele zmienia, jeśli budżety, uprawnienia decyzyjne i codzienne procedury nadal traktują ludzi jak biernych odbiorców. Szczególnie ważna jest zasada prototypowania: zmniejsza koszt uczenia się i sprawia, że uczestnictwo staje się konkretne, a nie czysto ceremonialne. Kluczową próbą jest to, czy uczestnicy mogą wpływać na decyzje o istotnych konsekwencjach. Konsultacje bez informacji zwrotnej i bez uprawnień mogą pogłębiać nieufność. Organizacja staje się platformą, gdy dzieli się dostępem i odpowiedzialnością, a nie tylko zbiera pomysły lub prosi o wolontariat.

Organizacje charytatywne zyskują siłę, gdy społeczności współokreślają cel i pomagają go realizować.

Połączmy ludzi z celem. National Trust rozrósł się do dużej organizacji turystycznej, ale członkostwo mogło przypominać zakup biletu, a nie więź z ochroną przyrody. Zmiana podejścia, polegająca na łączeniu ludzi z wyjątkowymi miejscami, pomogła zwrócić uwagę na działania ochronne, zaangażować odwiedzających i zachęcić do takich inicjatyw jak przyrodnicze zajęcia dla dzieci. Organizacja zmieniła też sposób przedstawiania pracowników i mierzenia zaangażowania, a nie tylko reklamowania członkostwa.

Wsparcie może wypływać z celu. The Guardian zmagał się z trudnościami finansowymi w związku ze spadkiem przychodów z reklam. Zamiast tworzyć ekskluzywny produkt członkowski, wyjaśnił, jakiemu dobru publicznemu służy niezależne dziennikarstwo, i zaprosił czytelników do wspierania tej sprawy. Do 2019 roku informował o wsparciu ze strony ponad miliona czytelników w 180 krajach oraz o osiągnięciu równowagi finansowej. Szerszy wniosek jest taki, że beneficjenci, osoby wspierające i pracownicy nie muszą pozostawać w odrębnych grupach. Mogą wspólnie działać na rzecz sprawy.

Analiza

Organizacje charytatywne często odczuwają strukturalną pokusę, by dowodzić swojej wartości, przedstawiając siebie jako bohaterów dostarczających rozwiązania. Może to pomóc w pozyskiwaniu funduszy, a zarazem osłabić sprawczość osób najbliższych problemowi. Przedstawienie wspierających jako uczestników może pogłębić ich zaangażowanie, bo widzą, jak ich wkład łączy się z rezultatami. Takie podejście rodzi też pytanie o zarządzanie: kto decyduje, czego wymaga dana sprawa? Udział społeczności ma największe znaczenie wtedy, gdy wpływa na ustalanie priorytetów, a nie tylko na komunikację czy zbiórkę funduszy. Fachowa wiedza pozostaje niezbędna, ale zyskuje większą legitymację, gdy współdziała z doświadczeniem życiowym.

Sama działalność biznesu w słusznym celu nie wystarczy; zapewnijmy ludziom prawdziwy głos i udział we własności.

Cel musi otwierać drzwi. BrewDog postawił sobie za cel rozbudzać entuzjazm dla piwa rzemieślniczego, a następnie zaprosił klientów do warzenia piwa przy użyciu firmowych zestawów, korzystania z otwartych receptur, poszerzania wiedzy o piwie i inwestowania w firmę jako Equity Punks. Dzięki tym możliwościom klienci stawali się uczestnikami realizacji deklarowanego celu firmy, a nie tylko nabywcami jej produktów. Książka wyróżnia siedem sposobów uczestnictwa: opowiadanie historii, gromadzenie danych, nawiązywanie kontaktów, zgłaszanie pomysłów, poświęcanie czasu, zdobywanie umiejętności i finansowanie społecznościowe.

Uczestnictwo wymaga wpływu. BrewDog pokazał też, jakie ryzyko niesie traktowanie zaangażowania jako zamiennika współdecydowania o zarządzaniu. Założyciele zachowali znaczną kontrolę, a późniejsze decyzje spotkały się z krytyką inwestorów i byłych pracowników. Wniosek z książki jest taki, że uczestnictwu powinien towarzyszyć rzeczywisty wpływ, na przykład reprezentacja w organach zarządzających. Spółdzielnie stanowią jeden z modeli: członkowie mogą mieć formalny głos, zamiast być traktowani jak klienci z kartami lojalnościowymi.

Analiza

Przykłady z biznesu pomagają odróżnić uczestnictwo od zwykłego angażowania klientów. Prośba o pomysły może pomóc ulepszyć produkt, ale niekoniecznie zmienia to, kto jest właścicielem firmy ani kto wyznacza jej priorytety. Siedem sposobów uczestnictwa może być użytecznym punktem wyjścia do projektowania konkretnych form zaangażowania, choć ich wartość zależy od tego, na co uczestnicy mogą wpłynąć. Istnieje też ryzyko, że nieodpłatny wkład zostanie przedstawiony jako upodmiotowienie. Wspólny cel jest bardziej wiarygodny, gdy uczestnicy otrzymują uznanie, dostęp i sprawiedliwy udział w podejmowaniu decyzji, a nie tylko szansę, by pomóc firmie się rozwijać.

Rządźmy, testując pomysły wspólnie z obywatelami, zamiast traktować ich jak publiczność.

Tajwan uczynił uczestnictwo stałą praktyką. Po protestach Ruchu Słonecznikowego w 2014 roku, wywołanych przepchnięciem umowy handlowej bez należytej kontroli, rząd zaczął współpracować z obywatelskimi ekspertami technologicznymi. Platforma vTaiwan włączyła grupy, których dotyczyła sprawa, do dyskusji o regulacji Ubera. Uczestnicy zgłaszali i oceniali twierdzenia, aż znaleźli punkty zgodne; proces trwał cztery tygodnie i zaowocował rekomendacjami dla polityki publicznej. Podczas pandemii Covidu urzędnicy wcześnie udostępniali informacje, zapraszali do zgłaszania pomysłów i korzystali z wkładu programistów, by tworzyć praktyczne narzędzia.

Debata może przełamać impas. W Irlandii 99 obywateli wybranych losowo zapoznało się z prawem aborcyjnym, wysłuchując opinii ekspertów i osobistych świadectw. Ich rekomendacja pomogła utorować drogę do referendum, w którym 66,4% głosujących opowiedziało się za uchyleniem konstytucyjnego zakazu. Przykłady te pokazują rząd działający w roli gospodarza i koordynatora, a nie wyłącznie centrum dowodzenia czy punktu obsługi.

Analiza

Te przypadki pokazują, dlaczego sposób prowadzenia procesu może być równie ważny jak odpowiedź w sprawie polityki publicznej. Debata daje ludziom czas na zapoznanie się z dowodami, poznanie sprzecznych doświadczeń i wyrobienie sobie opinii bardziej przemyślanej niż ta wyrażana w szybkim sondażu. Może też zwiększyć legitymację decyzji. Metody te nie są automatycznie reprezentatywne ani sprawiedliwe: znaczenie mają dobór uczestników, dostępność, facylitacja oraz reakcja rządu na rekomendacje. Uczestnictwo staje się demokratyczne, gdy prowadzi wyraźną drogą do procesu decyzyjnego, a nie jest jedynie efektownym wydarzeniem, które pozostawia dotychczasowy układ władzy nietknięty.

Zastąpmy heroiczne ratowanie wspólną pracą, bezpieczeństwem i przestrzenią na niepewność.

Budujmy to, co ma zastąpić niesprawne rozwiązania. Książka przestrzega przed poświęcaniem całej dostępnej energii na sprzeciw wobec dominującego systemu. Opór może ujawnić krzywdę, ale nowe społeczeństwo potrzebuje też działających alternatyw, których ludzie mogą doświadczyć. Zmiana jest trudna, bo znane instytucje mogą wydawać się bezpieczniejsze niż niesprawdzone, nawet gdy zawodzą. Pojęcie bezpiecznej niepewności (safe uncertainty) oznacza stworzenie wystarczającego zaufania i wsparcia, by ludzie mogli badać różne możliwości, bez udawania, że idealne rozwiązanie jest już znane.

Zróbmy miejsce dla innych. Alexander podważa heroiczny model, w którym wybitna jednostka ratuje biernych odbiorców. Obywatelska alternatywa to antybohater: słucha, buduje koalicje, dzieli się dostępem i robi miejsce dla przywództwa innych. Praca Immy Kaur na przykład ewoluowała od pojedynczego corocznego wydarzenia ku długofalowym projektom sąsiedzkim. Niewielkie, konsekwentnie prowadzone eksperymenty mogą pogłębiać relacje i pokazywać inny sposób wspólnego życia.

Analiza

Podkreślenie bezpieczeństwa obok niepewności to wyrafinowane ujęcie zmiany: ludzie potrzebują przestrzeni do kwestionowania dawnych założeń, nie mogąc być przy tym pozostawieni samym sobie w chaosie. Idea antybohatera odpowiada również na częstą porażkę reform, gdy nowe ruchy odtwarzają tę samą koncentrację władzy, której się sprzeciwiają. Wspólna praca jest jednak wolniejsza i może frustrować, zwłaszcza gdy sytuacja wymaga pilnego działania. Nie chodzi o odrzucenie przywództwa, lecz o to, by było ono rozliczalne, w miarę możliwości tymczasowe i nastawione na rozwijanie zdolności innych.

Zmieńmy technologię i układ sił, zanim miliarderzy lub autokraci zdecydują o przyszłości.

Rywalizują ze sobą dwie wizje przyszłości. Końcowe rozdziały przeciwstawiają przyszłość, w której zamożni liderzy technologiczni dążą do uwolnienia się od publicznej kontroli, przyszłości, w której państwa wykorzystują inwigilację i dane, by wymuszać posłuszeństwo. Alexander przekonuje, że to nie jedyne możliwości. Technologia może być również otwarta, wspólna i zarządzana z udziałem społeczeństwa. Proponowanym przez niego przykładem jest Facebook należący do użytkowników, w którym osoby korzystające z platformy miałyby rzeczywisty wpływ na jej zasady i priorytety.

Alternatywę budujemy wspólnie. Książka wskazuje na narzędzia open source, spółdzielnie, demokrację partycypacyjną i projekty kierowane przez społeczności jako pierwsze oznaki przyszłości opartej na Opowieści o obywatelach. Żadne z nich nie gwarantuje sukcesu. Główne zaproszenie polega na tym, by działać w przekonaniu, że ludzie mogą wnosić wkład, zaczynając od instytucji i społeczności już znajdujących się w naszym zasięgu. Pytanie nie dotyczy wyłącznie tego, kto powinien przewodzić, lecz także tego, jak zorganizować władzę, by więcej osób mogło kształtować to, co nastąpi.

Analiza

To zakończenie słusznie odrzuca fałszywy wybór między prywatnymi imperiami technologicznymi a scentralizowaną kontrolą państwa. Oba rozwiązania mogą koncentrować władzę, przedstawiając się jako jedyna realistyczna droga. Obywatelska alternatywa wymaga własności, przejrzystości i kanałów wspólnego podejmowania decyzji, zwłaszcza tam, gdzie platformy wpływają na życie publiczne. Samo uczestnictwo cyfrowe nie rozwiąże jednak problemu nierówności majątkowych ani nierównego dostępu, a społeczności internetowe mogą powielać wykluczenie. Najmocniejsza wersja tej propozycji łączy otwartość technologiczną z trwałymi instytucjami, publiczną rozliczalnością i relacjami pozainternetowymi, dzięki którym ludzie mogą wspólnie kwestionować decyzje.

Analiza

Główny wkład książki nie sprowadza się do wezwania do szerszego uczestnictwa. Przedstawia uczestnictwo jako skutek projektu instytucji i społecznych oczekiwań. Trzy opowieści wyjaśniają, jakie role przypisuje się ludziom: posłuszeństwo w Opowieści o poddanych, wybór w Opowieści o konsumentach i współautorstwo w Opowieści o obywatelach. To ujęcie przekształca rozproszony zbiór problemów — od osłabionego zaufania po szkody ekologiczne — w pytanie o to, kto sprawuje władzę i komu wolno działać.

Argument jest najmocniejszy, gdy przechodzi od metafory do mechanizmów. Eksperymenty polityczne na Tajwanie, irlandzkie Zgromadzenie Obywatelskie i zmiany organizacyjne w National Trust pokazują, że uczestnictwo można zorganizować, zapewnić mu zasoby i powiązać z podejmowaniem decyzji. Przykłady te sprawiają, że Opowieść o obywatelach staje się czymś więcej niż optymistyczną tożsamością. Wskazują na praktyczny zestaw rozwiązań instytucjonalnych: udostępniać informacje, zapraszać do zgłaszania propozycji, prowadzić debatę, testować i wprowadzać zmiany.

Ujęcie natury ludzkiej zaproponowane w książce stanowi też pożyteczną korektę wobec instytucji opartych na nieufności. Współpraca jest jednak zdolnością, a nie gwarancją. Społeczności mogą wykluczać osoby z zewnątrz, nieformalni przywódcy mogą kumulować władzę, a uczestnictwo może stać się kolejnym obowiązkiem nakładanym na ludzi, którzy mają niewiele czasu lub poczucia bezpieczeństwa. Książka dostrzega wiele barier, ale jej najważniejszy wniosek jest taki, że zaproszeniu muszą towarzyszyć zasoby, reprezentacja i rzeczywista władza. W przeciwnym razie uczestnictwo zamienia się w pracę wyciskaną z obywateli, podczas gdy kontrolę zachowują specjaliści.

Dlatego koncepcję trzech opowieści należy traktować jako narzędzie diagnostyczne, a nie pełne wyjaśnienie przyczyn. Na instytucje wpływają nie tylko narracje, lecz także interesy materialne, prawo, własność i przymus. Opowieści pomagają sprawiać, że te układy wydają się naturalne, ale sama zmiana języka nie wystarczy do redystrybucji władzy. Najmocniejsze przykłady z samej książki wspierają bardziej osadzone w realiach odczytanie: transformacja zachodzi wtedy, gdy inna opowieść znajduje odzwierciedlenie w procedurach, budżetach i sposobie zarządzania. Trwałym wyzwaniem pozostaje tworzenie instytucji, które ufają ludziom, a zarazem odpowiadają przed nimi.

Podsumowanie w 30 sekund
Instytucje kształtują to, czy ludzie działają jako bierni odbiorcy, indywidualni konsumenci czy osoby współtworzące wspólne decyzje. Współpraca jest ludzką zdolnością, która rozwija się, gdy ludzie mają zaufanie, zasoby i realny wpływ. Podczas pierwszego lockdownu w Wielkiej Brytanii związanego z Covid 750 000 osób zgłosiło się do pomocy służbie zdrowia w ciągu 48 godzin. Tajwańska platforma obywatelska opracowała zalecenia dotyczące polityki w cztery tygodnie, a irlandzkie zgromadzenie obywatelskie pomogło utorować drogę do referendum, w którym 66,4% głosujących opowiedziało się za uchyleniem zakazu aborcji. Uczestnictwo musi wpływać na decyzje, a nie ograniczać się do dostarczania nieodpłatnej pracy.
Zawiera spoilery

Ostatnia aktualizacja:

Zgłoś problem

Podsumowanie recenzji

4.04 z 5
Średnia z 317 ocen z Goodreads i Amazon.

Citizens zbiera w większości pozytywne recenzje; chwalone są inspirujące i skłaniające do refleksji przemyślenia na temat zaangażowania obywatelskiego. Czytelnicy doceniają praktyczne przykłady i pełne nadziei spojrzenie na zmiany społeczne. Książka jest postrzegana jako ważna lektura pomagająca zrozumieć współczesną politykę i wzmacniająca ludzi. Niektórzy krytycy uważają ją za zbyt idealistyczną lub niewystarczająco pogłębioną, inni zaś sądzą, że może zmienić sposób myślenia. Wielu recenzentów podkreśla, że książka zachęca do odejścia od mentalności konsumenckiej na rzecz aktywnego obywatelstwa, szczególnie chwaląc omówienie tajwańskiego modelu rządzenia opartego na udziale obywateli.

Twoja ocena:
4.52
240 ocen
Chcesz przeczytać całą książkę?

Słowniczek

Opowieść o poddanych

Posłuszeństwo wobec władzy zapewniającej ochronę

Opowieść o społeczeństwie, w którym ludzie polegają na potężnym przywódcy lub instytucji, oczekując, że zapewni im porządek i ochronę. Zakłada się, że osoby sprawujące władzę wiedzą najlepiej, a od wszystkich pozostałych oczekuje się posłuszeństwa i przyjmowania tego, co im się zapewnia. Książka śledzi ten wzorzec w hierarchicznych i paternalistycznych instytucjach.

Opowieść o konsumentach

Wybieranie spośród oferowanych możliwości

Opowieść przedstawiająca ludzi jako niezależne jednostki, których główna siła polega na wyborze towarów, usług i reprezentantów. Od instytucji oczekuje się zaspokajania indywidualnych potrzeb, a konkurencja i osobisty interes mają rzekomo służyć społeczeństwu. Książka przekonuje, że ten model ogranicza sprawczość, gdy ludzie mogą wybierać wyłącznie spośród możliwości określonych przez innych.

Opowieść o obywatelach

Wspólne kształtowanie życia zbiorowego

Opowieść o społeczeństwie, w którym ludzie mogą wnosić wkład w rozwój społeczności i instytucji, do których należą. Obywatelskość oznacza aktywne uczestnictwo, odpowiedzialność i więzi, a nie tylko status prawny czy udział w wyborach. Instytucje wspierają tę opowieść, obdarzając ludzi zaufaniem i tworząc realne możliwości wpływania na wspólne decyzje.

obywatelskość jako praktyka

Aktywne działanie na rzecz społeczności

Rozróżnienie, jakie książka wprowadza między obywatelskością rozumianą jako ciągła praktyka a obywatelskością jako statusem prawnym. Obywatelskość jako praktyka oznacza troskę o społeczność lub wspólną sprawę, kształtowanie ich i wnoszenie w nie swojego wkładu. Jest dostępna niezależnie od posiadanego paszportu czy formalnego prawa do głosowania, choć rzeczywisty udział zależy od tego, czy dana osoba ma możliwość i środki, by uczestniczyć.

Trzy zasady organizacji partycypacyjnych

Cel, platforma, prototyp

Ramy pomagające organizacjom odejść od traktowania ludzi jak klientów lub odbiorców i umożliwiać im uczestnictwo. Cel oznacza pytanie o to, jaką pracę organizacja ma wykonywać. Platforma dotyczy tego, jak ludzie mogą brać w niej udział. Prototyp oznacza pytanie o pierwszy krok, który można przetestować i udoskonalić wspólnie z uczestnikami, zamiast od razu próbować przeprowadzić całkowitą przemianę.

Siedem sposobów codziennego uczestnictwa

Sposoby włączania się ludzi w działania służące wspólnemu celowi

Zestaw ścieżek uczestnictwa, które mogą oferować organizacje: opowiadanie historii, gromadzenie danych, dzielenie się kontaktami, zgłaszanie pomysłów, poświęcanie czasu, zdobywanie umiejętności i finansowanie społecznościowe. Poszczególne sposoby obejmują zarówno stosunkowo niewielkie zaangażowanie, jak i większe zobowiązanie. Mają pomagać ludziom uczestniczyć w realizacji celu organizacji, a nie tylko kupować jej produkty lub usługi.

akupunktura społeczna (social acupuncture)

Uruchamianie zmian w kluczowych punktach

Określenie oznaczające poszukiwanie w społeczeństwie miejsc, w których gotowa jest ujawnić się energia potrzebna do nowego sposobu działania, a następnie podejmowanie tam działań, by ją uwolnić. W książce przekształcenie organizacji może stać się widocznym przykładem, który zachęci innych do zmian. Podejście to stawia na strategiczne punkty interwencji, zamiast próbować zmieniać wszystkie instytucje naraz.

bezpieczna niepewność (safe uncertainty)

Poczucie bezpieczeństwa bez fałszywej pewności

Sytuacja, w której ludzie otrzymują wystarczające wsparcie, by badać nieznane możliwości bez konieczności wcześniejszego określenia kompletnego lub trwałego rozwiązania. Pojęcie to odróżnia bezpieczeństwo od pewności: bezpieczeństwo pozwala ludziom eksperymentować i angażować się, podczas gdy sztywna pewność może zamykać drogę kreatywności i przystosowaniu. Książka odnosi tę ideę do osobistych i instytucjonalnych przejść między różnymi opowieściami o społeczeństwie.

FAQ

O czym jest Citizens?

  • Wzmacnianie pozycji obywateli: Książka podkreśla, że należy wzmacniać ludzi jako aktywnych obywateli, zdolnych mierzyć się z globalnymi wyzwaniami, zamiast postrzegać ich jako biernych konsumentów lub poddanych.
  • Ramy trzech opowieści: Przedstawia Opowieść o poddanych, Opowieść o konsumentach i Opowieść o obywatelach, opowiadając się za przejściem od indywidualizmu do zaangażowania społecznego.
  • Pełne nadziei wezwanie do działania: Autorzy przedstawiają pełną nadziei perspektywę, według której przyjęcie Opowieści o obywatelach może pomóc rozwiązywać takie problemy jak zmiana klimatu i nierówności.

Dlaczego warto przeczytać Citizens?

  • Aktualność i znaczenie: Książka podejmuje pilne globalne problemy, dlatego jest ważna dla osób zatroskanych o przyszłość społeczeństwa i planety.
  • Perspektywa wzmacniająca sprawczość: Zachęca czytelników, by postrzegali siebie jako aktywnych uczestników kształtujących swoje społeczności i świat.
  • Praktyczne przykłady: Autorzy przedstawiają rzeczywiste przykłady udanych inicjatyw obywatelskich, inspirując i pokazując możliwe wzorce działania.

Jakie są najważniejsze wnioski z Citizens?

  • Przejście ku Opowieści o obywatelach: Książka opowiada się za przejściem od Opowieści o konsumentach do Opowieści o obywatelach, podkreślając znaczenie wspólnego działania i zaangażowania społecznego.
  • Siła wspólnego działania: Zwraca uwagę na potencjał ruchów oddolnych, które mogą wprowadzać znaczące zmiany dzięki uznaniu wzajemnych powiązań między ludźmi.
  • Nowe rozumienie obywatelskości: Obywatelskość zostaje na nowo określona jako aktywna praktyka zachęcająca do zaangażowania w życie społeczności i instytucji.

Jakie są najlepsze cytaty z Citizens i co oznaczają?

  • „Przyszłość jest w naszych rękach.”: Cytat podkreśla, że przyszłość można kształtować wspólnym działaniem i że nie jest ona z góry przesądzona.
  • „Obywatelskość w tej książce nie dotyczy paszportu, który posiadamy.”: To nowe ujęcie obywatelskości wykracza poza status prawny i skupia się na aktywnym zaangażowaniu w życie społeczności.
  • „Aby ocalić planetę, musimy zrobić bardzo wiele; ale jeśli to zrobimy, znajdziemy się w znacznie lepszym miejscu niż obecnie.”: Cytat podkreśla, że mierzenie się z globalnymi wyzwaniami wymaga wielokierunkowych działań, i wyraża nadzieję na lepszą przyszłość.

Czym jest Opowieść o obywatelach w ujęciu Citizens?

  • Wzmacnianie sprawczości ludzi: Opowieść o obywatelach podkreśla zdolność ludzi do aktywnego kształtowania swoich społeczności i przyszłości.
  • Nacisk na wspólne działanie: Promuje współpracę i wzajemne wsparcie, uznając powiązania między problemami społecznymi.
  • Zaangażowanie wykraczające poza głosowanie: Ta opowieść wykracza poza tradycyjne formy uczestnictwa politycznego i opowiada się za aktywnym zaangażowaniem w życie społeczności.

Jak Citizens omawia Opowieść o konsumentach?

  • Krytyka indywidualizmu: Książka krytykuje Opowieść o konsumentach za promowanie zawężonego obrazu ludzkiej natury, przedstawianej jako samolubna i nastawiona na rywalizację.
  • Konsekwencje konsumpcjonizmu: Omawia negatywne skutki konsumpcjonizmu, takie jak degradacja środowiska i izolacja społeczna.
  • Wezwanie do zmiany: Autorzy opowiadają się za przejściem ku podejściu zorientowanemu na wspólnotę i podkreślają, że ludzie powinni angażować się jako obywatele.

Jak, według Citizens, ludzie mogą na co dzień wcielać w życie Opowieść o obywatelach?

  • Zaangażuj się lokalnie: Uczestnicz w lokalnych inicjatywach i ruchach oddolnych, by budować więzi i przyczyniać się do pozytywnych zmian.
  • Buduj relacje: Twórz znaczące więzi w społeczności, słuchając, współpracując i wspierając wspólne cele.
  • Opowiadaj się za zmianą: Wspieraj politykę i praktyki zgodne z wartościami Opowieści o obywatelach, uczestnicząc w debatach publicznych i rozliczając instytucje z ich działań.

Jak Citizens proponuje przekształcić instytucje, by urzeczywistnić Opowieść o obywatelach?

  • Zmiana filozofii działania: Instytucje powinny odejść od mentalności konsumenckiej na rzecz obywatelskiej, dostrzegając wartość i potencjał każdej osoby.
  • Otwarte i przejrzyste procesy: Należy przyjmować rozwiązania zachęcające do uczestnictwa i współpracy, budujące zaufanie i odpowiedzialność.
  • Wzmacnianie sprawczości przez uczestnictwo: Trzeba tworzyć możliwości znaczącego wkładu, na przykład przez budżety partycypacyjne i zgromadzenia obywatelskie.

Jaką rolę odgrywają organizacje w Opowieści o obywatelach według Citizens?

  • Platformy uczestnictwa: Organizacje powinny ułatwiać zaangażowanie obywateli, tworząc przestrzenie do współpracy i wspólnego tworzenia.
  • Wzmacnianie sprawczości ludzi: Powinny uznawać ludzi za aktywnych uczestników i wykorzystywać zbiorową wiedzę oraz kreatywność do tworzenia innowacyjnych rozwiązań.
  • Przekształcanie sposobu sprawowania władzy: Powinny przyjmować partycypacyjne modele zarządzania, by odbudowywać zaufanie i wzmacniać poczucie współodpowiedzialności obywateli.

Jakie przykłady udanych inicjatyw obywatelskich przedstawia Citizens?

  • Tajwańska platforma vTaiwan: Platforma partycypacyjnego tworzenia polityki, która włączyła obywateli w podejmowanie decyzji i przyczyniła się do skutecznego uregulowania działalności Ubera.
  • Przemiana National Trust: Organizacja odeszła od paternalistycznego modelu na rzecz wzmacniania członków jako aktywnych uczestników działań na rzecz ochrony przyrody.
  • Ruchy oddolne: Różne inicjatywy z całego świata pokazują Opowieść o obywatelach w praktyce i dowodzą, że społeczności mogą wprowadzać znaczące zmiany.

Jak Citizens omawia indywidualną odpowiedzialność w zestawieniu ze zmianą systemową?

  • Unikanie obwiniania: Książka podkreśla, że wiele problemów społecznych wynika z czynników systemowych, a nie z indywidualnych zaniedbań.
  • Wspólna odpowiedzialność: Opowiada się za przejściem ku wspólnej odpowiedzialności i uznaniem wzajemnych powiązań między problemami społecznymi.
  • Wspieranie działania: Zachęca ludzi do podejmowania działań przyczyniających się do szerszej przemiany społecznej, wykraczających poza osobistą odpowiedzialność.

Jakie znaczenie mają Trzy P (Cel, Platforma, Prototyp) w Citizens?

  • Cel: Organizacje powinny jasno określać cel, który przemawia do obywateli i inspiruje do wspólnego działania.
  • Platforma: Należy tworzyć platformy ułatwiające uczestnictwo i współpracę, zachęcające do wyrażania opinii i wzmacniające zaangażowanie społeczności.
  • Prototyp: Warto przyjąć podejście oparte na prototypowaniu, eksperymentowaniu i udoskonalaniu rozwiązań, by organizacje mogły skutecznie dostosowywać się do potrzeb społeczności.

O autorze

Jon Alexander jest brytyjskim autorem i działaczem na rzecz uczestnictwa obywatelskiego. Wspólnie z Ariane Conrad napisał Citizens, opierając się na swoim doświadczeniu w reklamie i pracy w New Citizenship Project. Jego doświadczenie w marketingu wpływa na sposób, w jaki rozumie kulturę konsumpcyjną i jej oddziaływanie na społeczeństwo. Alexander opowiada się za odejściem od postrzegania ludzi jako biernych konsumentów na rzecz uznania ich za aktywnych obywateli zdolnych kształtować swoje społeczności. Skupia się na promowaniu demokracji partycypacyjnej i wspólnym rozwiązywaniu problemów. Często występuje publicznie i pisze o potencjale inicjatyw obywatelskich w mierzeniu się z wyzwaniami społecznymi i środowiskowymi, przywołując przykłady z całego świata, by pokazać siłę zaangażowanego obywatelstwa.

Pobierz PDF

Aby zachować streszczenie „Citizens” na później, pobierz bezpłatny plik PDF. Możesz je wydrukować lub przeczytać offline w dogodnym dla siebie momencie.
Download PDF

Pobierz EPUB

Aby przeczytać streszczenie „Citizens” na czytniku lub w aplikacji, pobierz bezpłatny plik EPUB. Cyfrowy format książki .epub idealnie nadaje się do czytania e-booków na telefonach, tabletach i czytnikach.
Download EPUB
Chcesz przeczytać całą książkę?
Obserwuj
Słuchaj
Główna
Swipe
Biblioteka
Aplikacja
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Słuchaj, dodawaj zakładki i więcej
Porównaj funkcje Darmowy Pro
📖 Czytaj streszczenia
Czytaj nieograniczoną liczbę streszczeń. Darmowi użytkownicy otrzymują 3 miesięcznie
🎧 Słuchaj streszczeń
Słuchaj nieograniczonej liczby streszczeń w 40 językach
—
❤️ Nieograniczone zakładki
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📜 Nieograniczona historia
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📥 Nieograniczone pobieranie
Darmowi użytkownicy mają limit 1
—
Harmonogram bez ryzyka
Dziś: Uzyskaj natychmiastowy dostęp
Słuchaj pełnych streszczeń ponad 26 000 książek. To ponad 12 000 godzin audio!
Dzień 2: Przypomnienie o okresie próbnym
Wyślemy Ci powiadomienie, że okres próbny wkrótce się kończy.
Dzień 3: Rozpoczęcie subskrypcji
Opłata zostanie pobrana 25 lis,
anuluj w dowolnym momencie wcześniej.
Consume 2.8× More Books
2.8× więcej książek Słuchanie Czytanie
Nasi użytkownicy nas kochają
1M+ czytelników
Trustpilot Rating
TrustPilot
4.6 Doskonały
Ta strona to prawdziwa rewolucja. Czytam streszczenia książek szybciej niż kiedykolwiek. Bardzo, bardzo polecam.
— Dave G
Warte mojego czasu i pieniędzy, naprawdę dobrze zrobione. Nigdy nie widziałem tak dobrych streszczeń na innych stronach. Bardzo pomocne!
— Em
Gorąco polecam!! Fantastyczna usługa. Idealna dla tych, którzy chcą czegoś więcej niż zajawka, ale nie potrzebują wszystkich szczegółów pełnego audiobooka.
— Greg M
Oszczędź 62%
Roczny
$119.88 $44.99/rok/rok
$3.75/mies.
Miesięczny
$9.99/mies.
Rozpocznij 3-dniowy darmowy okres próbny
3 dni za darmo, potem $44.99/rok. Anuluj w dowolnym momencie.
Unlock a world of fiction & nonfiction books
Ponad 26 000 książek w cenie 2 książek
Przeczytaj dowolną książkę w 10 minut
Odkrywaj nowe książki jak na Tinderze
Zamów dowolną książkę, jeśli nie ma jeszcze streszczenia
Czytaj więcej książek niż ktokolwiek, kogo znasz
Aplikacja nr 1 dla miłośników książek
Lifelike & immersive summaries
30-dniowa gwarancja zwrotu pieniędzy
Pobieraj streszczenia w formatach EPUB i PDF
Anuluj w każdej chwili kilkoma kliknięciami

Dlaczego tylko jedno streszczenie?

Skaner
Znajdź kod kreskowy do zeskanowania

⭐
⭐
⭐
Mamy dla Ciebie specjalny prezent
Otwórz
Rabat 38%
RABAT DLA CIEBIE
⭐
⭐
⭐
$79.99
$49.99/rok
Tylko $4.16 miesięcznie
Kontynuuj
Wystarczą 2 kliknięcia, by zacząć. Rezygnacja jest bardzo prosta
Ustawienia
Ogólne
Widget
Ładowanie...