Rozpocznij darmowy okres próbny
Popularne Nowości Gatunki Autorzy
EnglishEnglish
EspañolSpanish
简体中文Chinese
繁體中文Chinese (Traditional)
FrançaisFrench
DeutschGerman
日本語Japanese
PortuguêsPortuguese
ItalianoItalian
한국어Korean
РусскийRussian
NederlandsDutch
العربيةArabic
PolskiPolish
हिन्दीHindi
Tiếng ViệtVietnamese
SvenskaSwedish
ΕλληνικάGreek
TürkçeTurkish
ไทยThai
ČeštinaCzech
RomânăRomanian
MagyarHungarian
УкраїнськаUkrainian
IndonesiaIndonesian
DanskDanish
SuomiFinnish
БългарскиBulgarian
עבריתHebrew
NorskNorwegian
HrvatskiCroatian
CatalàCatalan
SlovenčinaSlovak
LietuviųLithuanian
SlovenščinaSlovenian
СрпскиSerbian
EestiEstonian
LatviešuLatvian
فارسیPersian
മലയാളംMalayalam
தமிழ்Tamil
اردوUrdu
Wyszukiwanie...
SoBrief
Szczęście

Szczęście

Tytuł oryginalny: The Antidote
Odkryj bardziej trwały rodzaj szczęścia, ucząc się nie walczyć z wątpliwościami, lękiem i porażką.
autor: Oliver Burkeman 2012 236 stron
4.04
16 000+ ocen
Słuchaj
Immersyjne
V2.3
Amazon Kindle Audible
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Odblokuj słuchanie i więcej!
Kontynuuj

Kluczowe wnioski

Próby wygnania złych myśli mogą je nasilić, zamiast poprawić samopoczucie

Pozytywne nastawienie może przynieść odwrotny skutek. Podczas ogromnego seminarium motywacyjnego w San Antonio pastor Robert Schuller zachęcał tysiące ludzi, by usunęli ze swojego słownika pojęcie niemożliwości. Kilka miesięcy po tym, jak Burkeman uczestniczył w seminarium, szklana Crystal Cathedral złożyła wniosek o ochronę przed wierzycielami, przypominając, że pewność siebie nie znosi praktycznych ograniczeń.

Umysł nie przestaje sprawdzać. Psycholog Daniel Wegner opisał w teorii procesów ironicznych, jak próby tłumienia myśli mogą sprawić, że staje się ona bardziej uporczywa. Umysł monitoruje, czy niechciana myśl znów się pojawiła, i wciąż trzyma ją w polu uwagi. W badaniach osoby, którym po usłyszeniu złych wiadomości kazano nie odczuwać smutku, czuły się gorzej niż te, którym nie wydano takiego polecenia. Powtarzanie pozytywnej afirmacji pogarszało też nastrój uczestników o niskiej samoocenie, gdy kłóciła się ona z tym, jak już postrzegali samych siebie.

Analiza

Ważne jest odróżnienie optymizmu od optymizmu narzuconego. Nadzieja może pomagać wytrwać, ale wymaganie określonego nastroju dokłada kolejne zadanie: ludzie muszą działać, a zarazem nieustannie oceniać, czy ich myśli są wystarczająco pozytywne. Taka samoocena może sprawić, że zwykły smutek staje się dowodem osobistej porażki. Warto nie zastępować każdej negatywnej myśli radosną, lecz zauważyć tę myśl, nie traktując jej obecności jak kryzysu. Pozostawia to miejsce na realistyczną nadzieję i nie czyni emocjonalnej pogody kolejnym standardem, który trzeba spełnić.

Powracaj myślą do budzącego lęk wyniku, aż stanie się określony, a nie potworny

Ćwicz stawianie czoła najgorszemu. Filozofowie stoiccy stosowali negatywną wizualizację, czyli celowe wyobrażanie sobie straty lub trudności, by przygotować się na to, co może pójść nie tak. Nie chodziło o oczekiwanie katastrofy, lecz o dostrzeżenie, że budzące lęk wydarzenia bywają bolesne, ale nie są nieskończenie nieznośne. Pamięć o tym, że cenione rzeczy są przemijające, może też przywrócić wdzięczność za to, co rutyna uczyniła łatwym do przeoczenia.

Sprawdź swoje przewidywania. Psychoterapeuta Albert Ellis przełożył tę ideę na ćwiczenia, które pozwalają ludziom doświadczać znośnego zażenowania. Burkeman spróbował głośno wyczytywać nazwy stacji londyńskiego metra, spodziewając się upokorzenia. Pasażerowie w większości go ignorowali, a jego panika osłabła, gdy wyobrażona katastrofa nie nastąpiła. Ellis nazywał podobne zadania ćwiczeniami oswajającymi wstyd. Stoickie rozróżnienie polega na tym, by zaakceptować rzeczywistość, a nie się poddawać: można spokojnie uznać, że sytuacja jest zła, i nadal podejmować praktyczne kroki, by ją zmienić.

Analiza

To podejście przypomina ekspozycję: budzące lęk sytuacje stają się mniej przytłaczające, gdy człowiek mierzy się z nimi w kontrolowany sposób i odkrywa, co naprawdę się dzieje. Jego siłą jest konkret. Zamiast polegać na mglistym pocieszaniu, każe zapytać, na czym polegałby budzący lęk wynik i co można byłoby potem zrobić. Wyobrażanie sobie zagrożenia może jednak przerodzić się w ruminacje, jeśli nie prowadzi do trafniejszej oceny ani działania. Warto sprawdzić, czy ćwiczenie czyni lęk bardziej konkretnym i łatwiejszym do opanowania, a nie czy zapewnia doskonały spokój.

Działaj, choć niechęć wciąż ci towarzyszy, zamiast czekać, aż poczujesz się gotowy

Obserwuj bez przywiązywania się. Buddyjskie nieprzywiązanie oznacza doświadczanie myśli i uczuć bez kurczowego trzymania się tych przyjemnych i bez zwalczania nieprzyjemnych. Podczas odosobnienia medytacyjnego w ciszy umysł Burkemana wypełniały teksty piosenek popowych, po czym zaczął go irytować oddech innego medytującego. Nie chodziło o wymuszanie spokoju, lecz o zauważenie rozproszenia i łagodny powrót uwagą do oddechu.

Uczucia nie muszą przewodzić. Terapia Mority, japońskie podejście inspirowane buddyzmem, uczy akceptować obecne uczucia i jednocześnie działać w określonym celu. Jej logika podważa przekonanie, że najpierw musi pojawić się motywacja. Praktycznym przykładem są rutyny pisarzy: Anthony Trollope pisał o ustalonych porach i stworzył czterdzieści siedem powieści, nie czekając na natchnienie. Opisane w książce krótkie badania nad medytacją wykazały również zmniejszenie deklarowanego bólu, co sugeruje, że uwaga i ocena mogą kształtować sposób doświadczania nieprzyjemnych doznań.

Analiza

Akceptację często myli się z biernością, ale ten fragment wprowadza praktyczne rozróżnienie: uczucie może być obecne, nie przejmując kontroli. To przydatna myśl wszędzie tam, gdzie nastrój się waha — w pracy, podczas ćwiczeń czy w trudnych rozmowach. Przykład medytacji pokazuje też, że uwaga podlega ćwiczeniu, choć mniejszy deklarowany ból nie oznacza, że uraz zniknął albo nie wymaga opieki. Nieprzywiązanie najlepiej rozumieć jako osłabianie uścisku reakcji umysłowych, a nie wycofywanie się z odpowiedzialności czy negowanie sygnałów płynących z ciała.

Wyznaczaj cele na tyle elastycznie, by móc zawrócić, gdy zmieni się rzeczywistość

Uważaj na szczyt. Podczas katastrofy na Evereście w 1996 roku wspinacze parli ku szczytowi mimo opóźnień, które sprawiły, że przekroczyli już bezpieczną porę zawrócenia. W ciągu jednego dnia zginęło ośmiu wspinaczy. Badacz zarządzania Christopher Kayes twierdził, że niektórzy tak utożsamili się z dotarciem na szczyt, iż ostrzeżenia zagrażały nie tylko ich planowi, ale i poczuciu własnej tożsamości.

Dostrzeż obronę celu. Kayes używał tego terminu na określenie obrony celu w obliczu przemawiających przeciw niemu dowodów. Ten sam wzorzec może pojawić się w biznesie: cel staje się odznaką zaangażowania, a złe wieści traktuje się jako powód, by zainwestować jeszcze więcej. Cele mogą skupiać wysiłki, ale w złożonych sytuacjach potrafią też zawężać uwagę, sprzyjać krótkoterminowym rozwiązaniom i sprawiać, że rezygnacja wydaje się osobistą porażką. Sztuka polega na tym, by umieć zmienić cel, gdy zmieniają się dowody.

Analiza

Cel może koordynować wysiłki, ale może też stać się filtrem, który usuwa z pola widzenia niewygodne fakty. Jest to szczególnie ryzykowne, gdy warunki szybko się zmieniają — jak we wspinaczce, biznesie czy kwestiach zdrowotnych. Warto zawczasu określić, jakie dowody uzasadniałyby zmianę lub porzucenie planu. Dzięki temu wytrwałość nie zostanie pomylona z mądrością. Nie chodzi o unikanie ambicji, lecz o oddzielenie zaangażowania w wartościowy cel od przywiązania do jednej drogi czy kamienia milowego.

Zacznij od tego, co masz, i pozwól, by eksperymenty wyznaczały kierunek

Wykorzystaj dostępne środki. Badaczka Saras Sarasvathy nazywa efektuacją (effectuation) sposób działania, który zaczyna się od istniejących zasobów, umiejętności i relacji, a następnie pozwala, by możliwe cele wyłaniały się w toku działania. W wywiadach doświadczeni przedsiębiorcy często opisywali próbę wczesnej sprzedaży albo wykorzystanie tego, co już mieli pod ręką, zamiast sporządzania szczegółowego planu odległego celu.

Ogranicz możliwe straty. Dwie zasady nadają temu podejściu konkretny kształt. Zasada „ptaka w garści” mówi, by zaczynać od tego, co już jest dostępne. Zasada możliwej do zaakceptowania straty każe zapytać, czy koszt małego eksperymentu byłby do przyjęcia, gdyby się nie powiódł, zamiast koncentrować się na wyobrażonej wygranej. Nie oznacza to działania na chybił trafił. Chodzi o uczenie się na podstawie rzeczywistych reakcji i korygowanie kierunku, zanim spekulacyjny plan pochłonie zbyt wiele czasu lub pieniędzy.

Analiza

Efektuacja traktuje przyszłość jako coś, co można częściowo odkryć poprzez działanie, zamiast w pełni określać z góry. Pasuje to do pracy twórczej i przedsiębiorczości, gdzie klienci, współpracownicy i ograniczenia mogą zmienić kształt szansy. Przeciwstawia się też perfekcjonizmowi: mały test może dostarczyć informacji, których nie zapewni dopracowany plan. Improwizacja sprawdza się jednak najlepiej w wyznaczonych granicach. Zasada możliwej do zaakceptowania straty wymaga uczciwej oceny ryzyka, a ogólny kierunek pomaga nie pomylić elastyczności z dryfowaniem.

Obserwuj myśli, nie myl ich narracji z niezmiennym „ja”

Podaj w wątpliwość wewnętrznego narratora. Eckhart Tolle opisywał, jak ludzie potrafią tak silnie utożsamiać się ze swoim wewnętrznym monologiem, że każdą myśl odbierają jako wyraz tego, kim są. Jak mówił, po kryzysie, którego doświadczył po dwudziestce, to utożsamienie zanikło, a on poczuł trwały spokój. Jego relacja jest niezwykła, ale samo ćwiczenie jest zwyczajne: zauważyć pojawiającą się myśl, zamiast automatycznie podporządkowywać się jej opowieści.

„Ja” jest mniej proste. Filozof David Hume pisał, że kiedy zaglądał w głąb siebie, znajdował doznania, emocje i myśli, ale nie odrębne, niezmienne „ja”, które miałoby się za nimi kryć. Badania nad rozdzielonymi półkulami mózgu również pokazały, że różne części mózgu mogą działać do pewnego stopnia niezależnie. Argumenty te nie dowodzą, że ludzie nie są realni. Sugerują, że tożsamość może przypominać raczej nieustający proces niż pojedynczy, trwały obiekt. Dalsze twierdzenie Tolle’a, że prawdziwsze „ja” kryje się pod myślami, pozostaje kwestią interpretacji.

Analiza

Traktowanie myśli jako zdarzeń, a nie poleceń, może zapewnić pożyteczny dystans psychologiczny. Nie trzeba przy tym rozstrzygać metafizycznego pytania o istnienie głębszego „ja”. Praktyczna korzyść jest skromniejsza i solidniejsza: można zauważyć samokrytykę, lęk czy ambicję, nie pozwalając, by którekolwiek z nich definiowało całą osobę. Tożsamość ma jednak realne znaczenie społeczne i etyczne. Elastyczne poczucie „ja” powinno zwiększać wrażliwość na doświadczenie, a nie zmniejszać odpowiedzialność za wybory.

Wybieraj rzeczywiste bezpieczeństwo zamiast rytuałów, które tylko łagodzą lęk

Oddziel poczucie bezpieczeństwa od ochrony. Ekspert ds. bezpieczeństwa Bruce Schneier nazwał działania, które głównie stwarzają wrażenie bezpieczeństwa, teatrem bezpieczeństwa (security theatre). Twierdził, że niektóre ograniczenia wprowadzone na lotniskach po 11 września 2001 roku powodowały znaczne niedogodności, nie odnosząc się do głębszego zagrożenia ze strony zdeterminowanego napastnika. Według jego relacji większe znaczenie miały wzmocnione drzwi do kokpitu i gotowość pasażerów do stawienia oporu niż coraz dłuższa lista zakazanych przedmiotów.

Nie idealizuj trudów. Książka odwiedza też Kiberę, dzielnicę Nairobi zmagającą się ze skrajnym ubóstwem i niebezpieczeństwem. Niektórzy mieszkańcy wskazują społeczność, pracę i rodzinę jako źródła szczęścia, a badania ankietowe wykazywały czasem wysoki poziom deklarowanego optymizmu w biedniejszych krajach. Nie dowodzi to, że niedostatek jest nieszkodliwy ani że ubóstwo uszczęśliwia ludzi. Sugeruje natomiast, że bezpieczeństwo materialne i dobrostan emocjonalny nie są tym samym, a dążenie do doskonałego bezpieczeństwa może ograniczać więzi i uczestnictwo w życiu społecznym.

Analiza

Rozróżnienie między rzeczywistą ochroną a jej poczuciem ma zastosowanie nie tylko na lotniskach. Ludzie mogą unikać szczerych rozmów, ryzyka emocjonalnego czy nieznanych społeczności, bo krótkoterminowo unikanie wydaje się bezpieczniejsze. Jednak dążenie do wyeliminowania każdej podatności na zranienie może też pozbawić nas bliskości i nowych informacji. Przykład Kibery wymaga szczególnej ostrożności: odporność okazywana w trudnych warunkach nie jest argumentem za tolerowaniem możliwego do uniknięcia cierpienia. Skuteczność środków bezpieczeństwa należy oceniać według tego, przed czym chronią, a dobrostanu społecznego nie wolno sprowadzać do jednego wskaźnika szczęścia.

Traktuj porażkę jako informację o metodzie, nie wyrok na człowieka

Przyjrzyj się niepowodzeniom. Firma badawcza w Michigan przechowuje na półkach nieudane produkty konsumenckie — od coli śniadaniowej po nietrafione artykuły higieny osobistej. Ta kolekcja istnieje, ponieważ firmy często odrzucają nieudane eksperymenty, zamiast zachować to, czego mogą nauczyć. Podobnie postępują naukowcy: badacz Kevin Dunbar zaobserwował, że eksperymenty często przynosiły mylące lub niepożądane wyniki, które badacze niekiedy powtarzali, zbywali wyjaśnieniem albo odkładali na bok.

Sprostuj opowieść o sukcesie. Błąd przeżywalności występuje, gdy uwagę poświęca się zwycięzcom, podczas gdy porównywalne porażki pozostają niewidoczne. Łatwo wtedy uznać cechę spotykaną u odnoszących sukces przedsiębiorców, taką jak wytrwałość, za przepis na sukces, nawet jeśli występuje ona również u ludzi, którzy stracili wszystko. Prace psycholożki Carol Dweck niosą też osobistą naukę: jeśli zdolności uznaje się za rozwijalne, błędy mogą wskazywać, nad czym trzeba pracować, zamiast dowodzić trwałej niezdolności.

Analiza

Porażka jest pouczająca tylko wtedy, gdy przyglądamy się jej uczciwie. Nieudany produkt może ujawnić błędne założenie, zły moment albo niedopasowanie do klientów; sama porażka nie wskazuje, które wyjaśnienie jest trafne. Ta sama ostrożność dotyczy osobistych niepowodzeń. Uznawanie każdego rozczarowania za okazję do rozwoju może stać się kolejną narzuconą pozytywną opowieścią, a traktowanie go jak powodu do wstydu blokuje naukę. Lepiej przyjąć postawę ciekawości: zachować dowody, zastanowić się, co można z nich wywnioskować, i nie wydawać całościowego osądu na podstawie jednego wyniku.

Niech świadomość śmiertelności wskaże, na co warto poświęcić dzisiejszą uwagę

Pamiętaj o granicy. Memento mori oznacza praktyki, które przypominają o śmierci. Ernest Becker twierdził, że ludzie często organizują życie wokół symbolicznych przedsięwzięć, które obiecują trwałe znaczenie. Eksperymenty dotyczące uwydatnienia śmiertelności (mortality salience), czyli przypominania o własnej śmierci, wykazały, że takie przypomnienia mogą wzmacniać przywiązanie do już wyznawanych przekonań politycznych lub moralnych, zamiast automatycznie skłaniać do refleksji.

Niech przypomnienie do czegoś posłuży. W Meksyku podczas obchodów Dnia Zmarłych rodziny spotykają się na cmentarzach, by wspólnie wspominać zmarłych krewnych. Rytuał nie usuwa żałoby, lecz wyznacza pamięci miejsce w codziennym życiu. Prostsze ćwiczenie opisane w książce polega na wyobrażeniu sobie siebie w wieku osiemdziesięciu lat i zastanowieniu, na co chciałoby się poświęcać więcej, a na co mniej czasu. Nie chodzi o panikę ani o chwytanie każdej przyjemności, lecz o to, by skończoność życia pomogła oddzielić pilne rozpraszacze od trwałych priorytetów.

Analiza

Świadomość śmiertelności może wyostrzyć uwagę, bo utrudnia ignorowanie kosztu odkładania spraw na później. Przypomnienia o śmierci nie gwarantują jednak mądrości. Mogą też wzmagać postawę obronną, jak sugerują eksperymenty, albo przytłoczyć kogoś, kto już zmaga się z żałobą czy lękiem. Rytuał i refleksja oferują różne drogi: jeden czyni pamięć wspólną, druga — osobistą. Najlepiej korzystać ze świadomości śmiertelności w sposób praktyczny i wyważony, tak by pomagała wybrać to, co ważne, bez zamieniania każdego dnia w gorączkowy wyścig z czasem.

Ćwicz pozostawanie w niepewności zamiast wymuszać odpowiedź na każde pytanie

Zrób miejsce na to, co nierozstrzygnięte. Poeta John Keats określeniem zdolność negatywna (negative capability) nazywał umiejętność pozostawania w niepewności, tajemnicy i wątpliwości, bez pilnego wymuszania wyjaśnienia. Burkeman używa tego pojęcia, by zebrać różnorodne podejścia z książki: stoickie przygotowanie na niepowodzenia, buddyjską obserwację stanów umysłu, działanie bez czekania na motywację i otwartość na porażkę.

Korzystaj z narzędzi bez przesady. Nie chodzi o przyjęcie jednej doktryny ani o pesymizm dla niego samego. Burkeman opisuje raczej drobne praktyki: zatrzymaj się, zanim obwinisz irytującą sytuację; poświęć kilka minut na obserwowanie myśli; albo zacznij zadanie, nie próbując najpierw wzbudzić w sobie natchnienia. Celem jest mniejsza kontrola nad każdą emocją i każdym wynikiem, a większa zdolność uczestniczenia w życiu, gdy jego niepewność pozostaje nierozstrzygnięta.

Analiza

Zdolność negatywna jest przekonująca, bo opisuje umiejętność, a nie kompletny system przekonań. Pozwala korzystać z przydatnych praktyk bez udawania, że stoicyzm, buddyzm i współczesna psychologia są tym samym. Ta elastyczność ma jednak swoje granice: akceptacja nie powinna stać się wymówką do znoszenia przemocy, ignorowania niesprawiedliwości ani rezygnacji z planowania tam, gdzie jest ono pomocne. Jej wartość polega na odróżnianiu tego, na co można wpłynąć, od tego, na co nie można, a następnie na działaniu bez żądania, by niepewność najpierw zniknęła.

Analiza

Głównym posunięciem książki nie jest pochwała negatywnego nastawienia, lecz zakwestionowanie założenia, że dobrostan wynika z kontrolowania własnych przeżyć wewnętrznych. Przykłady obejmują eksperymenty nad tłumieniem myśli, Everest, medytację w ciszy, politykę bezpieczeństwa, nieudane produkty konsumenckie i rytuały związane ze śmiercią. Razem wskazują na powracającą pułapkę: gdy pożądany nastrój lub wynik staje się obowiązkowy, ludzie obserwują samych siebie w poszukiwaniu oznak porażki, defensywnie interpretują sprzeczne dowody i mogą nasilać cierpienie, od którego próbują uciec.

Najmocniejsza synteza ma charakter behawioralny. Nie trzeba najpierw poczuć spokoju, by zrobić coś pożytecznego, ani poczuć pewności, by przeprowadzić ograniczony eksperyment. Stoicka analiza osądów, buddyjska obserwacja myśli i działanie w duchu efektuacji osłabiają wymóg osiągnięcia gwarantowanego stanu emocjonalnego. Łączy się to ze współczesnymi terapiami opartymi na akceptacji, które kładą nacisk na działanie zgodne z wartościami przy jednoczesnym dopuszczeniu trudnych uczuć. Przypomina to także najlepsze praktyki naukowe: hipotezy można zmieniać, a dowody im przeczące traktuje się jako informację, a nie zniewagę.

Nie należy sprowadzać tych tradycji do jednej doktryny. Stoicyzm podkreśla racjonalny osąd i spokój. Buddyjskie nieprzywiązanie podważa kurczowe trzymanie się własnych doświadczeń. Tolle i Watts formułują dalej idące twierdzenia o jaźni i rzeczywistości. Podejścia te różnią się założeniami metafizycznymi i tym, co uznają za dobre życie. Praktyczna wartość książki nie zależy od rozstrzygnięcia tych sporów, ale czytelnicy powinni je dostrzegać, zamiast traktować wszystkie techniki jako zamienne.

Istnieje też granica etyczna. Akceptacja może pomóc przestać marnować energię na to, czego nie da się kontrolować, ale nie wolno jej używać do normalizowania możliwej do uniknięcia krzywdy ani nierówności. Omówienie Kibery słusznie przestrzega przed idealizowaniem ubóstwa, lecz deklarowane szczęście nie zastępuje praw, zdrowia ani bezpieczeństwa materialnego. Najbardziej uzasadniona nauka nie sprowadza się zatem ani do nieustannego optymizmu, ani do rezygnacji. Chodzi o elastyczną uwagę: mierzyć się z faktami, zmieniać cele, tolerować uczucia i działać tam, gdzie działanie może mieć znaczenie.

Podsumowanie w 30 sekund
Próby tłumienia niechcianych myśli mogą sprawić, że będą powracać częściej, a wymuszone afirmacje mogą pogarszać nastrój, gdy kłócą się z obrazem siebie. Wyobrażanie sobie możliwych do udźwignięcia najgorszych scenariuszy może osłabić lęk, a celowe działanie nie musi czekać na motywację. Warto pozostawiać cele otwarte na zmiany, testować pomysły za pomocą eksperymentów, których ewentualna porażka będzie do zaakceptowania, i traktować niepowodzenie jako informację, a nie osąd własnej wartości. Pamięć o tym, że życie ma swoje granice, może pomóc ustalić priorytety, a niepewności nie trzeba rozwiać, by uczestniczyć w życiu.
Zawiera spoilery

Ostatnia aktualizacja:

Zgłoś problem

Podsumowanie recenzji

4.04 z 5
Średnia z 16 000+ ocen z Goodreads i Amazon.

Szczęście zbiera przeważnie pozytywne recenzje za omówienie alternatywnych sposobów podejścia do szczęścia i zakwestionowanie ruchu pozytywnego myślenia. Czytelnicy doceniają wciągający styl Burkemana, jego humor oraz spostrzeżenia dotyczące stoicyzmu, buddyzmu i uważności. Wielu z nich uważa książkę za inspirującą do refleksji i odświeżającą, a przedstawione w niej spojrzenie na zadowolenie z życia — za realistyczne. Niektórzy krytycy zwracają uwagę na brak głębi w pewnych obszarach i podają w wątpliwość skuteczność proponowanych metod. Ogólnie recenzenci polecają książkę osobom szukającym innego spojrzenia na szczęście i rozwój osobisty.

Twoja ocena:
4.48
402 ocen
Chcesz przeczytać całą książkę?

Słowniczek

prawo odwrotności (backwards law)

Wysiłek może przynieść odwrotny skutek

Określenie Alana Wattsa na paradoks polegający na tym, że zbyt usilne dążenie do osiągnięcia pożądanego stanu wewnętrznego może przynieść skutek odwrotny. Próby tłumienia niepokoju, wymuszania szczęścia czy zapewniania sobie pewności mogą nasilać cierpienie, ponieważ uwaga pozostaje skupiona na tym, czego należy uniknąć. Ta idea stanowi przeciwwagę dla nieustannego dążenia, a nie twierdzenie, że wszelki wysiłek lub optymizm są szkodliwe.

teoria procesów ironicznych

Tłumienie wzmacnia niechciane myśli

Ujęcie psychologa Daniela Wegnera wyjaśniające, dlaczego próby stłumienia myśli mogą sprawić, że będzie powracała częściej. Umysł sprawdza, czy niechciana myśl jest nieobecna, przez co stale ją monitoruje i zwiększa prawdopodobieństwo, że znów pojawi się w świadomości. Efekt może być silniejszy, gdy ktoś jest zmęczony, zestresowany lub przeciążony psychicznie.

negatywna wizualizacja

Wyobrażanie sobie możliwych strat

Stoicka praktyka polegająca na celowym wyobrażaniu sobie utraty cenionych rzeczy lub możliwości niekorzystnego obrotu spraw. Ma ograniczać przesadny lęk i odnawiać wdzięczność za to, co jest obecne w życiu. Nie wymaga oczekiwania katastrofy ani rezygnacji; pomaga odróżnić bolesne wydarzenie od wyobrażonej katastrofy.

nieprzywiązanie

Doświadczać bez kurczowego trzymania się

Buddystyczny sposób odnoszenia się do myśli, uczuć i okoliczności bez kurczowego chwytania się przyjemnych doświadczeń ani zwalczania nieprzyjemnych. Nieprzywiązanie nie oznacza apatii, wycofania ani tłumienia emocji. Polega na pozwalaniu, by doświadczenia pojawiały się i przemijały, bez traktowania ich jako trwałych wymagań albo nakazów, które muszą wyznaczać nasze działania.

terapia Mority

Akceptować uczucia i działać celowo

Japońskie podejście terapeutyczne stworzone przez Shomę Moritę i inspirowane ideami buddyjskimi. Traktuje uczucia jako doświadczenia, które nie muszą zniknąć, zanim człowiek będzie mógł działać. Zamiast uzależniać skuteczne życie od emocjonalnego komfortu, terapia Mority kładzie nacisk na akceptowanie aktualnego stanu emocjonalnego i podejmowanie właściwych, celowych działań.

obrona celu (goalodicy)

Bronienie celów wbrew dowodom

Termin Christophera Kayesa określający podtrzymywanie zaangażowania w realizację celu mimo dowodów wskazujących, że sam cel lub obrana strategia mogą być nierozsądne. Cel może stać się częścią czyjejś tożsamości, przez co ostrzeżenia zaczynają być odbierane jako osobiste zagrożenie. W takiej sytuacji ludzie mogą interpretować niepowodzenia jako powód, by jeszcze bardziej zaangażować się w realizację celu, zwiększając ryzyko związane z pierwotnym dążeniem.

efektuacja (effectuation)

Pozwolić, by środki kształtowały możliwe cele

Model działań przedsiębiorczych Saras Sarasvathy, który zakłada rozpoczynanie od dostępnych środków, takich jak umiejętności, zasoby i relacje, zamiast od ustalonego celu i szczegółowego planu. Ludzie podejmują możliwe do udźwignięcia kroki, uczą się na ich skutkach i pozwalają, by cele stopniowo się wyłaniały. Zasada akceptowalnej straty każe przed działaniem zastanowić się, czy ewentualne niepowodzenie będzie do zniesienia.

ego

Tożsamość stopiona z myślami

W specyficznym ujęciu Eckharta Tolle ego to poczucie własnego „ja”, budowane przez utożsamianie się z nieprzerwanym strumieniem myśli, osądów i osobistych narracji. Tolle twierdzi, że takie utożsamienie podsyca niezadowolenie, ponieważ prowadzi do odrzucania teraźniejszości i umieszczania szczęścia w przyszłym stanie. To znaczenie różni się od technicznych znaczeń terminu „ego” w innych teoriach psychologicznych.

teatr bezpieczeństwa (security theatre)

Środki bezpieczeństwa, które mają uspokajać

Termin Bruce’a Schneiera określający widoczne środki bezpieczeństwa, których głównym celem jest sprawienie, by ludzie czuli się chronieni, nawet jeśli w niewielkim stopniu zmniejszają rzeczywiste zagrożenie. Takie środki mogą marnować czas i zasoby, odwracać uwagę od skuteczniejszych zabezpieczeń lub tworzyć fałszywe poczucie pewności. Pojęcie to odróżnia subiektywne poczucie bezpieczeństwa od bezpieczeństwa mierzalnego.

błąd przeżywalności

Uczenie się wyłącznie od widocznych zwycięzców

Błąd rozumowania polegający na analizowaniu przypadków sukcesu przy jednoczesnym pomijaniu porównywalnych niepowodzeń lub braku do nich dostępu. Może sprawić, że cechy wspólne ludziom odnoszącym sukcesy wydają się jego przyczynami, nawet jeśli mają je również osoby, którym się nie powiodło. W biznesie i poradach życiowych uwzględnienie niewidocznych porażek zmienia to, z jaką pewnością można naśladować historie sukcesu.

memento mori

Pamiętać, że życie dobiega końca

Praktyka lub rytuał przypominający o śmiertelności. Omawiane w książce tradycje wykorzystują pamięć o śmierci, by kierować uwagę ku teraźniejszemu życiu, relacjom i postępowaniu. Memento mori nie musi oznaczać pragnienia śmierci ani zaprzeczania żałobie; sprawia, że skończoność staje się częścią codziennej refleksji, zamiast pozostawać tematem wypieranym ze świadomości.

uwydatnienie śmiertelności (mortality salience)

Przypomnienie o własnej śmierci

Termin z badań psychologicznych oznaczający zwrócenie uwagi człowieka na jego własną śmierć, często za pomocą pytań lub bodźców dotyczących umierania. Opisane w książce eksperymenty wykazały, że takie przypomnienia mogą wzmacniać istniejące przekonania kulturowe, polityczne lub moralne. Świadomość śmierci nie prowadzi automatycznie do spokoju czy wglądu; może zamiast tego wywołać postawę obronną.

zdolność negatywna (negative capability)

Pozostawać otwartym w obliczu niepewności

Termin Johna Keatsa określający zdolność pozostawania w niepewności, tajemnicy i wątpliwości bez usilnego wymuszania rozwiązania. Burkeman rozszerza to pojęcie na praktyczną postawę obejmującą tolerowanie trudnych uczuć, rewidowanie celów, stawianie czoła porażkom i działanie bez pewności. To elastyczna umiejętność, a nie całościowa filozofia ani nakaz rezygnacji z planowania.

FAQ

O czym jest Szczęście: dla tych, którzy nie znoszą pozytywnego myślenia?

  • Podważa pozytywne myślenie: Książka krytykuje konwencjonalne dążenie do szczęścia poprzez pozytywne myślenie i sugeruje, że często prowadzi ono do większego niezadowolenia.
  • Negatywna droga do szczęścia: Burkeman przedstawia pogląd, że zaakceptowanie negatywnych emocji i niepewności może być bardziej autentyczną drogą do szczęścia.
  • Filozoficzne korzenie: Podejście to czerpie z takich filozofii jak stoicyzm i buddyzm, które zachęcają do bezpośredniego stawiania czoła życiowym wyzwaniom.
  • Zastosowanie w życiu: Autor dzieli się osobistymi doświadczeniami i spostrzeżeniami, by pokazać, jak akceptacja negatywności może prowadzić do pełniejszego życia.

Dlaczego warto przeczytać Szczęście?

  • Niecodzienne spojrzenie: Książka w odświeżający sposób podchodzi do szczęścia, odmiennie niż główny nurt literatury samopomocowej.
  • Praktyczne wskazówki: Zawiera konkretne porady oparte na naukach filozoficznych i badaniach psychologicznych.
  • Podważa społeczne normy: Zachęca czytelników do przyjęcia bardziej zniuansowanego spojrzenia na życie, które sprzyja większej odporności.
  • Głębia filozoficzna: Podejmuje ważne pytania o życie i szczęście, skłaniając do refleksji.

Jakie są najważniejsze wnioski z książki Szczęście?

  • Zaakceptuj negatywność: Akceptacja negatywnych emocji może prowadzić do głębszego poczucia szczęścia.
  • Prawo odwrotności (backwards law): Im usilniej staramy się osiągnąć szczęście, tym bardziej może się ono wymykać.
  • Uważność i obecność: Książka podkreśla, jak ważne jest bycie obecnym i uważnym, zgodnie z praktykami buddyzmu i stoicyzmu.
  • Wartość niepewności: Uznanie, że życie z natury jest niepewne, może prowadzić do pełniejszego życia.

Jakie są najlepsze cytaty z książki Szczęście i co znaczą?

  • „Wysiłek wkładany w próbę poczucia szczęścia często jest właśnie tym, co czyni nas nieszczęśliwymi.”: Sugeruje, że akceptacja życiowych wyzwań może być skuteczniejszą drogą do zadowolenia.
  • „Niepewność jest skutkiem prób zapewnienia sobie bezpieczeństwa.”: Zwraca uwagę na paradoks poszukiwania bezpieczeństwa i stabilności w życiu.
  • „Kiedy próbujesz utrzymać się na powierzchni wody, toniesz; kiedy próbujesz utonąć, unosisz się na wodzie.”: Obrazuje koncepcję prawa odwrotności (backwards law) i podkreśla, jak ważne jest odpuszczenie kontroli.
  • „Pragnienie bezpieczeństwa i poczucie niepewności to jedno i to samo.”: Sugeruje, że próby zabezpieczenia się przed niepewnością same wytwarzają niepewność.

Na czym polega „negatywna droga” do szczęścia w książce Szczęście?

  • Akceptacja negatywnych emocji: Polega na przyjmowaniu negatywnych uczuć i doświadczeń zamiast ich unikania.
  • Podstawy filozoficzne: Wywodzi się ze stoicyzmu i buddyzmu, ucząc, że stawianie czoła życiowej niepewności wzmacnia odporność.
  • Zastosowanie w praktyce: Zachęca do mierzenia się z lękami i niepewnością, by rozwijać się i prowadzić sensowne życie.

Jaki związek ma Szczęście ze stoicyzmem i buddyzmem?

  • Zasady stoickie: Książka podkreśla, że rozważanie najgorszych możliwych scenariuszy może rozwijać spokój i odporność.
  • Nauki buddyjskie: Odwołuje się do takich koncepcji jak nieprzywiązanie i uważność, podkreślając obecność i akceptację.
  • Wspólne wątki: Obie filozofie zachęcają do przyjmowania dyskomfortu i niepewności, aby osiągnąć głębsze szczęście.

Czym jest wspomniane w książce Szczęście „prawo odwrotności”?

  • Definicja prawa: Sugeruje, że im usilniej staramy się coś osiągnąć, tym większe prawdopodobieństwo porażki.
  • Przykłady: Pokazuje daremność prób tłumienia negatywnych myśli i korzyści płynące z odpuszczenia.
  • Korzenie filozoficzne: Idea ta pojawia się w pracach filozofów takich jak Alan Watts, którzy podkreślają akceptację i poddanie się biegowi rzeczy.

Jak Oliver Burkeman krytykuje branżę samopomocy w książce Szczęście?

  • Nieskuteczność poradników samopomocowych: Autor twierdzi, że wiele z nich nie spełnia obietnic szczęścia i sukcesu.
  • „Zasada osiemnastu miesięcy”: Zwraca uwagę na cykliczny charakter rynku samopomocy i jego ograniczoną skuteczność.
  • Wezwanie do głębszego zrozumienia: Opowiada się za bardziej zniuansowanym podejściem do szczęścia, wykraczającym poza szybkie rozwiązania.

Jaką rolę odgrywa uważność w książce Szczęście?

  • Uważność jako praktyka: Jest przedstawiona jako ważny element negatywnej drogi do szczęścia.
  • Korzyści z uważności: Pomaga rozwijać tolerancję na dyskomfort i niepewność, co zwiększa odporność.
  • Związek z tradycjami filozoficznymi: Łączy uważność z naukami stoickimi i buddyjskimi, które wpływają na współczesne podejście do szczęścia.

Jak Szczęście podchodzi do kwestii porażki?

  • Akceptacja porażki: Książka przekonuje, że porażkę warto zaakceptować, zamiast się jej bać, ponieważ może prowadzić do rozwoju osobistego.
  • Muzeum Porażek: Podkreśla wartość błędów i niepowodzeń, zachęcając do zdrowszego podejścia do porażki.
  • Znaczenie kulturowe: Krytykuje społeczne podejście do porażki i sugeruje zmianę perspektywy, która pozwoli ją znormalizować.

Czym jest „zdolność negatywna” w książce Szczęście?

  • Definicja zdolności negatywnej: Oznacza zdolność pozostawania w niepewności i wątpliwościach bez potrzeby natychmiastowego ich rozwiewania.
  • Znaczenie dla szczęścia: Pozwala zaakceptować złożoność życia i prowadzi do bardziej autentycznego doświadczania szczęścia.
  • Zastosowanie w praktyce: Pomaga skutecznie radzić sobie z wyzwaniami, wzmacniając odporność i zdolność adaptacji.

Jakie znaczenie ma „memento mori” w książce Szczęście?

  • Przypomnienie o śmiertelności: Zachęca do pełniejszego i bardziej autentycznego życia poprzez rozważanie nieuchronności śmierci.
  • Praktyki kulturowe: Omawia tradycje takie jak Dzień Zmarłych, podkreślając znaczenie pamięci o tych, którzy odeszli.
  • Perspektywa, która może odmienić sposób myślenia: Rozwija poczucie pilności i celu, prowadząc do bardziej znaczących wyborów.

O autorze

Oliver Burkeman jest brytyjskim dziennikarzem i autorem znanym z publikacji na temat psychologii i poradnictwa. Pisał dla „The Guardian” felieton „This Column Will Change Your Life” i wydał kilka książek, w tym „The Antidote” oraz „Four Thousand Weeks”. Styl Burkemana określa się jako przystępny, wciągający i dowcipny; łączy on osobiste anegdoty z badaniami i wywiadami. Burkeman jest znany z podważania popularnych koncepcji samopomocy i poszukiwania alternatywnych sposobów myślenia o szczęściu i dobrostanie. W swojej twórczości często czerpie z tradycji filozoficznych i psychologicznych, w tym ze stoicyzmu i buddyzmu, proponując świeże spojrzenie na powszechne życiowe wyzwania.

Pobierz PDF

Aby zachować streszczenie „Szczęście” na później, pobierz bezpłatny plik PDF. Możesz je wydrukować lub przeczytać offline w dogodnym dla siebie momencie.
Download PDF

Pobierz EPUB

Aby przeczytać streszczenie „Szczęście” na czytniku lub w aplikacji, pobierz bezpłatny plik EPUB. Cyfrowy format książki .epub idealnie nadaje się do czytania e-booków na telefonach, tabletach i czytnikach.
Download EPUB
Chcesz przeczytać całą książkę?
Obserwuj
Słuchaj
Główna
Swipe
Biblioteka
Aplikacja
Wypróbuj pełny dostęp przez 3 dni
Słuchaj, dodawaj zakładki i więcej
Porównaj funkcje Darmowy Pro
📖 Czytaj streszczenia
Czytaj nieograniczoną liczbę streszczeń. Darmowi użytkownicy otrzymują 3 miesięcznie
🎧 Słuchaj streszczeń
Słuchaj nieograniczonej liczby streszczeń w 40 językach
—
❤️ Nieograniczone zakładki
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📜 Nieograniczona historia
Darmowi użytkownicy mają limit 4
—
📥 Nieograniczone pobieranie
Darmowi użytkownicy mają limit 1
—
Harmonogram bez ryzyka
Dziś: Uzyskaj natychmiastowy dostęp
Słuchaj pełnych streszczeń ponad 26 000 książek. To ponad 12 000 godzin audio!
Dzień 2: Przypomnienie o okresie próbnym
Wyślemy Ci powiadomienie, że okres próbny wkrótce się kończy.
Dzień 3: Rozpoczęcie subskrypcji
Opłata zostanie pobrana 25 lis,
anuluj w dowolnym momencie wcześniej.
Consume 2.8× More Books
2.8× więcej książek Słuchanie Czytanie
Nasi użytkownicy nas kochają
1M+ czytelników
Trustpilot Rating
TrustPilot
4.6 Doskonały
Ta strona to prawdziwa rewolucja. Czytam streszczenia książek szybciej niż kiedykolwiek. Bardzo, bardzo polecam.
— Dave G
Warte mojego czasu i pieniędzy, naprawdę dobrze zrobione. Nigdy nie widziałem tak dobrych streszczeń na innych stronach. Bardzo pomocne!
— Em
Gorąco polecam!! Fantastyczna usługa. Idealna dla tych, którzy chcą czegoś więcej niż zajawka, ale nie potrzebują wszystkich szczegółów pełnego audiobooka.
— Greg M
Oszczędź 62%
Roczny
$119.88 $44.99/rok/rok
$3.75/mies.
Miesięczny
$9.99/mies.
Rozpocznij 3-dniowy darmowy okres próbny
3 dni za darmo, potem $44.99/rok. Anuluj w dowolnym momencie.
Unlock a world of fiction & nonfiction books
Ponad 26 000 książek w cenie 2 książek
Przeczytaj dowolną książkę w 10 minut
Odkrywaj nowe książki jak na Tinderze
Zamów dowolną książkę, jeśli nie ma jeszcze streszczenia
Czytaj więcej książek niż ktokolwiek, kogo znasz
Aplikacja nr 1 dla miłośników książek
Lifelike & immersive summaries
30-dniowa gwarancja zwrotu pieniędzy
Pobieraj streszczenia w formatach EPUB i PDF
Anuluj w każdej chwili kilkoma kliknięciami

Dlaczego tylko jedno streszczenie?

Skaner
Znajdź kod kreskowy do zeskanowania

⭐
⭐
⭐
Mamy dla Ciebie specjalny prezent
Otwórz
Rabat 38%
RABAT DLA CIEBIE
⭐
⭐
⭐
$79.99
$49.99/rok
Tylko $4.16 miesięcznie
Kontynuuj
Wystarczą 2 kliknięcia, by zacząć. Rezygnacja jest bardzo prosta
Ustawienia
Ogólne
Widget
Ładowanie...