Olay Örgüsü Özeti
Dönüşmesi Gereken Gölge
Bir çocuk, annesi gölgesini bir uçuruma resmederken karda yarı çıplak durur. Annesi ona, sevgilisi gittikten sonra onun siluetini koruyan Yunanlı bir kadından söz eder ve çocuğun, kendisi için çizdiği güçlü figüre dönüşeceğini vaat eder. Çocuk titrer ama söz dinler; o anın acısını, geleceklerinin buna değeceğinin kanıtı sanır.
Yıllar sonra, annesinin bu vaadinin onu yerinde tutmanın başka bir yolu olduğunu anlar. Bu anı, Victor’ın hayatını başkası tarafından şekillendirilmekle kendini var etmek arasındaki bir mücadele olarak çerçeveler; ancak hikâyenin büyük bölümünde bu iki seçeneği birbirinden ayıramaz.
Gölge hem gerçek bir görüntü hem de Victor’ın duygusal dünyasının işleyişine dair erken bir derstir. Ida, çekilen acıya vaat edilmiş bir gelecek bağlayarak ona anlam kazandırır; böylece çocuk direnmek yerine dayanmayı öğrenir. Siluet, romanın tekrar tekrar karşısına çıkan temsil sorununu da haber verir: Bir resim biçimi koruyabilir ama bir insanı koruyamaz. Victor’ın yetişkinlikteki düzenbazlıkları, onu başkalarının kullanabileceği bir imgeye dönüştürür; çaresiz kurban, minnettar oğul ya da kurtarıcı olur. Sahne, çocuğa henüz bu konuda eyleme geçme gücü tanımadan, dayatılan kimlikle seçilmiş kimlik arasındaki gerilimi kurar.
Numaralı Odada Ödünç Yakınlık
Yetişkin Victor Mancini, cinsel dürtülerini denetleyemeyenlere yönelik on iki adımlı toplantılara katılır; tedaviyle hapishane arasında gidip gelen Nico’yu ve başka kadınları burada tanır.
Toplantıları iyileşme sürecinden çok, partner ve yöntem bulabileceği bir yer olarak görür; seksi yalnızlığını, hıncını ve giderek güçsüzleşen annesi Ida’ya bakmanın yükünü uyuşturmak için kullanır. Nico’yla ilişkilerinin geçici olduğu açıktır: Yakınlık ona kısa süreliğine insanmış gibi hissettirir, sonra ikisini de utanç ve uzaklık içinde bırakır.
Bakım merkezinde, sık sık oğlu olduğunu kabul etmeyen Ida’yı uydurma kimliklere bürünerek ziyaret eder. Ida’nın tedavisini yürüten doktor Paige Marshall, Ida’nın açlıktan ölmek üzere olduğu ve beslenme tüpüne ihtiyaç duyabileceği konusunda onu uyarır.
Victor’ın bağımlılığı yalnızca arzu olarak sunulmaz. Seks, bakım, para ve bağlılığın sürekli ilgi gerektirdiği gerçeğinden ona geçici bir kaçış sağlar. Toplantılar, bir dürtüyü kabul etmekle onu değiştirmeyi istemek arasındaki uçurumu gözler önüne serer: Victor iyileşme dilini ödünç alırken grubu bir pazaryeri gibi kullanır. Ida’nın onu tanımayı reddetmesi bu ikiliği derinleştirir. Victor yabancılarla yakınlık kurmayı başarır ama gerçek bir kırılganlık gerektirebilecek ilişki tıkanmıştır. Paige’in tıbbi uyarısı, Victor’ın tercih ettiği uyuşturucunun çözemeyeceği somut bir kriz yaratır.
Colonial Dunsboro'daki Boyunduruk
Victor, çalışanların karakterden çıktıklarında cezalandırıldığı, yaşayan tarih temalı Colonial Dunsboro’da İrlandalı bir hizmetkâr olarak çalışır. Oradaki en yakın arkadaşı Denny’dir; cinsel bağımlılıktan kurtulmaya çalışan Denny, sakız çiğnemek ya da gece kulübü damgası taşımak gibi günümüz alışkanlıkları yüzünden tekrar tekrar boyunduruğa vurulur.
Victor yanında kalır, giysilerini düzeltip burnunu silerken içinden Denny’nin kendisine bağımlı ve yakın olmasını tercih ettiğini itiraf eder. İşyerleri özenle sahnelenmiş bir geçmişi canlandırır, ama çalışanlar dönem kostümlerinin altında bağımlılıklarını ve özel hayatlarındaki aşağılanmaları gizler. Denny’nin zorunlu ayıklığı, eyleme geçmeden geçirdiği kısa dönemler sağlar; ancak boyunduruk onu artık dizginlemediğinde ne olacağından korkar.
Müze, tarihsel performansı toplumsal bir disiplin düzenine dönüştürür. Çalışanlardan idealleştirilmiş bir geçmişi taklit etmeleri beklenirken, özel hayatlarında son derece güncel dürtülerle boğuşurlar; böylece mekânın sahiciliği bir tür kamuflaja dönüşür. Victor’ın Denny’ye bağlılığı da aynı ölçüde karmaşıktır: Gerçekten ona bakar ama vazgeçilmez kalmak da ister. Boyunduruk, kısıtlama üzerine kurulu bir ilişkiyi somutlaştırır. Denny cezayı geçici bir koruma olarak görürken Victor, bakıcı rolünü bir güç kaynağı olarak deneyimler. Arkadaşlıkları gerçektir, ancak ikisi de desteği denetimden nasıl ayıracağını henüz bilmez.
Boğularak Satın Alınan Kahramanlar
Ida’nın pahalı bakım masraflarını karşılamak için Victor restoranlarda bilerek boğulur; böylece yabancılar Heimlich manevrası yapıp hayatını kurtardıklarını sanır. Sonrasında onların minnettarlığını besler; kendi cesaretlerinin kanıtı olarak o anı yaşatmak isteyen kişilerden doğum günü kartları ve çekler alır.
Denny ona eşlik eder, Victor’ın bıraktığı yiyecekleri yer ve bu aldatmacaya itiraz eder; ama Victor kurtarıcıların kaydını tutar ve onlardan para isteyen mektuplar gönderir. Düzenbazlık bir miktar gelir sağlar, ancak aylık faturayı karşılamaya yetmez. Her sahte acil durum, Victor’ın vekil ailesini de büyütür: Ona karşı sorumlu hisseden ama onu tanımayan insanlardan oluşan bir aile.
Victor’ın dolandırıcılığı, tıbbi bir acil durumu kimlik alışverişine dönüştürür. Bir yabancının kendini güçlü hissetmesi için çaresiz görünür, ardından karşılıklı bir tanışıklık sunmadan doğan sevgiyi kabul eder. Ida’nın bakımının pahalı olması nedeniyle para önemlidir; ama duygusal ödül daha açıklayıcıdır: Kurtarılma, Victor’ın kısa süreliğine bir ebeveyn-çocuk bağı yaratmasına imkân verir. Çaresizliği edilgin değildir; özenle prova edilmiş bir iştir. Bu eylem, gerçek bakımın anlamını da çarpıtır; zira yabancıların cömertliği içtendir, her ne kadar nedeni sahte olsa da. Victor, başkalarının hayalî kahramanlığını maddi açıdan işe yarar hâle getirerek yaşar.
Geri Alınan Çocuk
Victor’ın çocukluk anıları, Ida’nın hapisten çıktıktan sonra onu koruyucu ailelerden tekrar tekrar geri alışını gösterir. Bir dönüşünde, onu alışveriş merkezinde koruyucu annesiyle bulur; Victor’a annesini sevmediğini söylettirir ve kimse araya giremeden onu alıp götürür.
Sonraki yolculuklarda ona gizli acil durum kodları öğretir ve tehlikeli işleri macera gibi sunar; giderek dengesizleşen davranışları yüzünden arabalarla moteller arasında durmadan yer değiştirirler.
Victor ayrıca, eğitimli bir orangutanla poz veren bir adamın müstehcen internet görüntüsüne tutunur; onu rahatlatan şey, adamın görünürde hiç utanmamasıdır. Ida daha sonra ruhani hizmetler ve hipnotik cinsel fanteziler aracılığıyla para kazanır, başkalarının arzularını denetlediği gösterilere dönüştürür.
Ida sadakati suça ortak olmak gibi hissettirir: Victor’ın ona ait olduğunu kanıtlamak için daha güvenli bakıcıları reddetmesi gerekir. Kodlar ve kaçış üzerine dersleri ona tehlikeyi tarif edecek bir dil sunar ama bir çocuğun ihtiyaç duyduğu istikrarlı korumayı vermez. Gizlice değer verdiği görüntü, başka bir model sunar: Utanmayı reddederek kendini açığa çıkarmanın üstesinden geliyor gibi görünen biri. Bu fantezi, Victor’ın ileride kamusal aşağılanmaya ve sahnelenmiş çaresizliğe duyduğu çekimi açıklamaya yardımcı olur. Anne de oğul da sıkıntıyı gösteriye dönüştürür, ancak gösteriyi Ida yönetirken Victor zamanla kendi gösterilerini denetlemeye çalışır.
Başka Bir Adamın Derisindeki Oğul
Victor, Ida’yla oğlu olarak dürüstçe konuşmasını sağlayamayınca Denny’yi bakım merkezine götürür ve onu Victor diye tanıtır. Ida Denny’yi hoş karşılar, eline dokunur ve kalmasını ister; gerçek Victor’ıysa eski avukatı Fred Hastings sanarak başından savar. Bu karşılaşma, ortak geçmişlerini taşımayan biri karşısındayken Ida’nın şefkatini ifade etmesinin ne kadar kolay olduğunu gösterir.
Bu sırada Paige, Victor’a bir tedavinin Ida’nın zihnini onarabileceğini, ancak önerilen işlemin fetal doku gerektirdiğini ve onun işbirliğine ihtiyaç duyduğunu söyler. Paige ayrıca planın parçası olarak Victor’ı seks yapmaya yöneltir. Victor hem tedaviye hem de Ida’nın bakıcısı olma rolünü kaybetme ihtimaline direnir.
Denny’nin ödünç aldığı kimlik, Victor’ın gerçek kimliğinin açamadığı bir kapıyı kısa süreliğine aralar. Ida’nın tepkisi, tanımanın yalnızca hafızaya bağlı olmadığını; anneyle oğlun öğrendiği rollerin yanı sıra suçluluk ve hınçla da iç içe geçtiğini düşündürür. Victor’ın ziyareti sahneleme kararı şefkatlidir ama aynı zamanda yönlendiricidir; istediği ilişkileri insanlara oynatmayı sürdürür. Paige’in önerdiği tedavi çatışmayı keskinleştirir: Ida iyileşirse Victor, onun vazgeçilmez koruyucusu olma yetkisini kaybedebilir. Direnişi, bakımının ihtiyaç duyulma ihtiyacından ayrılmaz hâle geldiğini gösterir.
Kutsal Sünnet Derisi
Paige, Ida’nın İtalyanca günlüğünü okur ve Victor’a, Ida’nın onun İsa’yla ilişkilendirilen bir kutsal emanetten alınan doku kullanılarak dünyaya geldiğine inandığını söyler. Anlatıya göre doğurganlık uzmanları bu dokuyu kültür ortamında çoğaltmış, Victor doğmadan önce de birkaç girişim başarısız olmuştur.
Paige, günlüğün Victor’ı İsa’nın ikinci gelişi olarak betimlediğini söyler, ardından fetal dokunun Ida’nın hasarlı beynini onarmaya yardımcı olabileceğini ileri sürer. Victor, önerilen fedakârlıktan ve kimliğinin Ida’nın sanrısına dayanma ihtimalinden dehşete düşer.
Bilginin kendisinin insanları etiketlerin ve simgelerin içine hapsettiğine dair Ida’nın inancını da hatırlar. Ida’nın öyküsünü ya da Paige’in tedavisini kabul etmek yerine bencil ve sevgiden yoksun olduğunu kanıtlamaya çalışır.
Kutsal emanet öyküsü, Victor’ın temel sorusunu ürkütücü biçimde somutlaştırır: İyilik doğuştan gelen bir öz müdür, başkalarının dayattığı bir rol mü, yoksa bir dizi seçim mi? Sözde mucize, daha yaşlı bir hayatı geri getirmek için bir fetüsün kurban edilmesini haklı çıkarır; böylece romanın bir kişinin geleceğini başkasının bugünüyle takas etme örüntüsünü tekrarlar. Victor bu düzenlemeyi reddeder ama kendini suçlaması henüz özgürleştiği anlamına gelmez. Düzelemeyecek kadar bencil olduğunu ısrarla söyleyerek başka bir sabit kimliği benimser; bu kimlik, cömertçe davranma ve bunun neler gerektirebileceğini keşfetme riskinden onu korur.
Her Gün İçin Bir Taş
Denny’nin anne babası ona bir ev teklif eden bir gazete ilanı verir; Denny de Victor’dan yanına taşınmasına izin vermesini ister. Kucağında bebek gibi kundaklanmış bir taşla gelir; ayık kaldığı her gün için bir taş toplamanın, çabasını somut biçimde gösterecek bir şey sunduğunu açıklar. Taş koleksiyonu kısa sürede Victor’ın evini kaplar.
Colonial Dunsboro’dan kovulduktan sonra da taş toplamayı sürdürür ve bir zamanlar amcasına ait olan boş bir arsada inşaata başlar. Sahne adı Cherry Daiquiri olan dansçı Beth ona katılır. Denny, yapının ne olacağına önceden karar vermeyi reddeder; onun için süren emek, tamamlanmış bir plandan daha önemlidir.
Denny bir dürtüsel davranışın yerine başka bir tekrarlayıcı alışkanlık koyar; dolayısıyla roman, iyileşmeyi bağımlılıktan pürüzsüz bir kaçış olarak sunmaz. Fark, alışkanlığının ne ürettiğindedir: Geçici uyuşukluk değil, farklı kullanmayı seçtiği günlerin maddi kaydı. Taşları başlangıçta Victor’ın evini gömmekle tehdit eder ve sınırları olmayan bir ikamenin bedelini görünür kılar. Boş arsadaysa aynı birikim ortak emeğe dönüşür. Denny’nin yapıya ad koymayı reddetmesi, belirsizliği çözülmesi gereken bir sorun değil, özgürlüğün bir biçimi olarak korur.
Bağımlının Harap Bağırsakları
Victor, Gwen’le sınırları dikkatle belirlenmiş bir rol yapma oyunu da dâhil olmak üzere, kimliği belirsiz kişilerle seks arayışını sürdürür; bu karşılaşmayı onun yatak odasını mahvederek sonlandırır. Daha sonra Tanya’nın seks oyuncağındaki kauçuk toplar bağırsağına takılır; ateşi çıkar ve kabızlıktan şiddetli acı çeker.
Denny’nin izinsiz inşaatı hakkında yetkililere ve bir televizyon kanalına da şikâyet eder; başına bela açılmasının Denny’yi kendisine muhtaç edeceğini umar. Denny ve Beth onunla yüzleşince Victor ne yaptığını ve nedenini itiraf eder: İhtiyaç duyulmak istemiştir.
Paige, Ida’nın günlüğünde adı geçen doğurganlık kliniklerinin gerçekten var olduğunu bildirirken Ida’nın durumu kötüleşir ve Ida, Victor’ı Fred sanır. Victor iyileşme grubuna geri döner ve sonunda kendini seks bağımlısı olarak tanımlar.
Victor’ın bedeni, kaçışın bedelini giderek artırır. Bağırsaklarında kalan cisimler, seksi yakınlıktan ve riskten kopuk saf bir duyum gibi görmenin sonucudur; Denny’yi sabote etmesiyse aynı mantığı arkadaşlığa taşır: Başka birinin kendisine hangi koşullarda ihtiyaç duyacağını denetlemek ister. Denny’ye itirafta bulunması, bir nedeni cömertlik kılığına sokmadan adlandırdığı nadir anlardan biridir. İyileşme toplantısı, tutumunda küçük ama belirleyici bir değişime işaret eder. Victor iyileşmiş olmaz; inkârı, kendisi hakkındaki tek açıklaması olmaktan çıkar.
Çikolatalı Diriliş
Bakım merkezinin anons sisteminden Ida’nın sesi ona ulaştıktan sonra Victor, Ida’nın ömrü boyunca kendi yarattığı bir şey olmadan başkalarının yarattıklarına saldırıp durduğunu itiraf ettiğini duyar. Puding alıp odasına götürür; onu beslemeyi ve onu kurtarabileceğini kanıtlamayı umar.
Ida gerçeği bilip bilmediğini sorar, ardından Victor’ı Waterloo’da bir bebek arabasından bebekken çaldığını açıklar; onu aksi hâlde yaşayacağı hayattan kurtarmak istemiştir. Victor ona inanmaz, İsa olduğunu ileri sürer ve yutması için ısrar eder. Ida pudingle boğulur. Paige onu hayata döndürmeye çalışır, ama Ida Victor yatağın yanındayken ölür.
Victor’ın Ida’yı kurtarmaya yönelik son girişimi, restoranlardaki gösterilerinin yapısını tekrarlar; ancak bu kez seyirci yoktur ve tehlike gerçektir. Kurtarıcı olma arzusunu, başka birinin neye ihtiyacı olduğuna karar verme gücüyle karıştırır. Ida’nın itirafı dinsel öykünün temelini sarsar: Aralarındaki bağ ilahi bir yazgıyla değil, Ida’nın kurtarma olarak gördüğü bir hırsızlık eylemiyle başlamıştır. Victor onu duyamaz; gerçeği kabul etmek, onun kendisine verdiği kimlik olmadan yaşamasını gerektirecektir. İnanç gösterisi zarar veren bir araca dönüşür.
Defterdeki Kanıtlar
Ida’nın ölümünden sonra Victor bakım merkezinden ayrılır; hastaya ait güvenlik bilekliği takan Paige ona kaçmasını söyler ve gelecekteki bir genetik uzmanı olduğunu iddia eder. Personel daha sonra onun doktor taklidi yapan bir mahkûm olduğunu söyler; Paige ortadan kaybolur.
Colonial Dunsboro’da polis, Eva’nın kızının annesinin cinsel istismara ilişkin karmaşık suçlamasını bildirmesinin ardından Victor’ı tutuklar; Gwen’in mahvolan yatak odasıyla ilgili şikâyeti de başını ağrıtmaktadır.
Dedektifler, Victor’ın cinsel geçmişini ve başkalarının suçunu üstlenme alışkanlığını kaydettiği dördüncü adım defterini kullanarak onu sorgular. Victor sorgu sırasında küçük nesneler yutar ve gerçekten boğulur. Bir dedektif Heimlich manevrası yapar, tıkanıklığı giderir ve onu kurtarır.
Defter, Victor’ın özel iç dökümünü kamusal kanıta dönüştürür; böylece terapi amaçlı itirafla ifşa arasındaki sınır ortadan kalkar. Başkalarının suçlamalarını üstlenmeye hazır oluşu, bölge sakinlerinin rahatlamasına yardımcı olmuştur ama gerçeği gösteriden ayırmayı da zorlaştırmıştır. Paige’in açıklaması bu belirsizliği artırır: Sanrılı olabilir ya da kurum yanılıyor olabilir; Victor iki anlatıdan hiçbirini doğrulayamaz. Gerçekten boğulması sonunda sahte kurtarma gösterilerine benzer, ama bu kez tanığı, sonucu ya da sonrasında anlatılacak öyküyü denetleyemez.
Yeniden Bir Taş
Victor, inşaat alanına ulaştığında bir kalabalık toplanmıştır; kalabalıktakilerin çoğu, bir zamanlar onu kurtarmış ve geniş ailesinin parçası olduklarına inanmış yabancılardır. Acil durumlarının sahnelendiğini öğrendiklerinde Victor’a karşı döner ve Denny’nin taş yapısını yıkarlar. Kalabalık dağıldıktan sonra Denny ve Beth enkazın arasında kalır.
Bakım merkezi bilekliği hâlâ kolunda olan Paige ortaya çıkar; aklı başında olup olmadığından emin değildir ve Victor bilekliği çıkarmasına yardım etmeyi kabul eder. Dördü birlikte taşları kaldırmaya başlar; binanın neye dönüşeceğini bilmezler. Denny’nin projesi ne bir anıt ne de başarının kanıtı olarak ayakta kalır; bir sonraki yapının kalacağına dair güvence olmadan, ortak bir emek olarak sürer.
Kalabalığın yıkımı, Victor’ı aldatmacayla kurduğu ödünç aileden mahrum bırakırken, insanların sevgisinin kendilerini kahraman sandıklarına ne kadar bağlı olduğunu da açığa çıkarır. Denny’nin yıkılmış yapısı benzer bir tehlike taşır: Yaratılan şey kırılabilir, ama bunun değeri kalıcılığına bağlı olmak zorunda değildir. Paige’in belirsiz dönüşü, finalin akıl sağlığıyla sanrı arasında basit bir ayrım yapmasını engeller. Son eylem bilerek mütevazıdır. Kaleyi yeniden yapmaz, mucize iddiasında bulunmazlar; yalnızca bir taşı diğerinin yanına koymayı seçer, ilişkiyi ve çabayı kesinlikten daha önemli kılarlar.
Analiz
Tıkanma, bağımlılığı yalnızca sekse duyulan arzu olarak değil, bilinci yönetme çabası olarak ele alır. Victor, başka birinden sorumlu olmanın bunaltıcı baskısını her biri kesintiye uğrattığı için endorfin, tehlike, aşağılanma ve acil durum arar. Sahnelenmiş boğulması bunun en açık örneğidir: Yabancıların kendilerini kurtarıcı gibi deneyimleyebilmesi için çaresizliği taklit eder, sonra da karşılıklı bir ilişkiye girmeden onların sevgisini ödünç alır. Düzenbazlık ona para kazandırır ama yalnızlığını olduğu gibi bırakır.
Roman, bu davranışın yanına Ida’nın etkisini koyar. Ida, Victor’a sıradan açıklamalara güvenmemeyi, gerçekliği öyküler, kodlar ve gösteriler yoluyla yeniden yazılabilecek bir şey gibi görmeyi öğretir. Bu dersler ona hayal gücü kazandırır, ama uydurmayla gerçeği birbirinden ayırmaktan da kaçınmasını sağlar. Bakım merkezinde kullandığı sahte kimlikler, umutsuz bir bağımlı olarak kendini tanımlaması ve kısa süreliğine kendi kutsallığına inanması aynı savunma amacına hizmet eder: Her rol, seyirci olmadan kim olabileceğini keşfetmek zorunda kalmaktan onu kurtarır.
Denny’nin taş işçiliği bir çare değil, karşıt bir örnek sunar. Projesi takıntılı bir biriktirmeyle başlar ama yapılan iş yavaş yavaş başka insanları da içine alır ve sonucu bilinmez olarak kabul eder. Yıkılabilir; bu, emeğin anlamsız olduğunu kanıtlamaz. Victor’ın gelişimi de benzer biçimde pratik ve tamamlanmamıştır. Başlangıçta vazgeçilmez olmak ister; sonra bu arzusunu Denny’ye itiraf eder ve kendi adıyla bir iyileşme toplantısına katılır. İki eylem de verdiği zararı silmez. Yine de onu denetimden katılıma doğru taşırlar.
Final, Paige, Ida ya da Victor’ın sözde kutsal kimliği hakkında kesin bir hüküm vermeyi reddeder. Bunun yerine, insanlara miras kalan öyküler çöktüğünde ne yaptıklarını sorar. Yanıt ne kusursuz bilgi ne de mucizevi kurtuluştur. Yanıt, bir taşı diğerinin yanına koyma eylemini birlikte ve belirsizlik içinde gerçekleştirmektir.
İnceleme Özeti
Tıkanma karışık eleştiriler alır: Bazıları kara mizahını, özgün karakterlerini ve düşündürücü temalarını överken, bazıları romanı tekrara düşen ve aşırı müstehcen bulur. Okurlar Palahniuk’un yazım tarzını ve tabu konuları ele alma becerisini takdir eder, ancak bazıları grafik içerikle ve alışılmadık anlatı yapısıyla baş etmekte zorlanır. Başkahraman Victor Mancini, karmaşık ilişkileri ve kişisel sorunlarıyla boğuşurken hem acıma hem de tiksinti uyandırır. Bölücü niteliğine rağmen birçok okur romanı sürükleyici ve kara mizahıyla eğlenceli bulur; bağımlılık, kimlik ve insan ilişkilerini ele alışını över.
Diğer Okunanlar
Karakterler
Victor Mancini
Acizliği ustalıkla sergileyen oğulVictor, yaşayan tarih müzesinde çalışan eski bir tıp öğrencisidir; annesinin bakım masraflarını, sahte acil durumlar üzerine kurulu ve özenle sürdürdüğü bir düzenekle karşılar. Komik, gözlemci ve tıp bilgisine sahiptir, ancak bu becerilerini kalıcı yakınlıktan kaçmak için kullanır. Seks, sahte kimlikler ve başkalarının minnettarlığı, yalnızlığını kısa süreliğine hafifletir. Ida’ya gerçekten değer verir, yine de bunun yarattığı bağımlılığa içerler ve onun kurtarıcısı olma rolünü kaybetmekten korkar. Victor’ın başlıca psikolojik savunması, başkası onu yargılamadan önce kendisini kurtarılamaz ilan etmektir. Bu benlik imgesi, sorumluluğu çoktan kabul etmiş gibi davranırken ondan kaçmasına olanak tanır.
Ida Mancini
Huzursuz anneIda, inişli çıkışlı ve son derece hayal gücü kuvvetli bir annedir; suç mahkûmiyetleri ve dengesiz davranışları Victor’ın çocukluğunu ve yetişkinlikte üstlendiği sorumlulukları şekillendirmiştir. Sıradan hayata güvenmez; düzenbazlıklar, gösteriler ve kışkırtıcı fikirlerle deneyimleri canlı kılmaya çalışır. Zekâsı onu etkileyici kılar, ancak çevresindekileri seçimlerinin sonuçlarından her zaman koruyamaz. Belleği zayıfladıkça kimi zaman Victor’ı tanır, kimi zamansa geçmişinden kişileri onun yerine koyar. İlişkileri hem güçlü bir bağlılık hem de birikmiş yaralarla belirlenir; bu da Victor’ı ona bakmanın isteklerini yerine getirmek mi, yoksa onun kendisi için tasarladığı hayattan kaçmak mı olduğu konusunda kararsız bırakır.
Denny
Victor’ın bağımlı arkadaşıDenny, cinsel bağımlılıktan kurtulma grubunda Victor’la tanışır; onun en yakın arkadaşı, iş arkadaşı ve gönülsüz dinleyicisi olur. Sakardır, kendini küçümser ve takıntılı davranışlara yatkındır; ancak yeniden bağımlılığa dönme korkusu konusunda Victor’dan daha açık sözlüdür. Colonial Dunsboro’da cezalandırılmak, uygunsuz davranışlarda bulunmasını geçici olarak engelleyebilir; yine de yalnızca kendini tutmanın bir hayat olmadığını bilir. Çizime, mimariye ve taş toplamaya duyduğu ilgi, tek bir günden daha uzun süre varlığını sürdürecek bir şey yapma arzusunu ortaya koyar. Victor’la arkadaşlığında sıcaklık ve karşılıklı bağımlılık eşit ölçüde yer alır: Yardımı kabul eder, ama Victor’ın sunmak istediği türden yardıma her zaman ihtiyaç duymaz.
Paige Marshall
Bir teorisi olan doktorPaige, Ida’nın bakımını yürüten ve Victor’ın tedavi konusundaki seçimlerine karşı çıkan St. Anthony’s doktorudur. Zeki, hırslı ve kaçamaklara karşı sabırsızdır; kişisel sorunları çoğu zaman cesur bir müdahaleyle çözebileceği meseleler gibi ele alır. Mesleki otoritesi ve Victor’a duyduğu kişisel çekim, konuşmalarını karmaşıklaştırır; özellikle de Ida’ya yardım etmesi için Victor’a ahlaken tiksindirici bulduğu bir yol önerdiğinde. Paige’in kesinliği cesaret de aşırıya kaçma da gibi görünebilir; öykü, okuru tıbbi uzmanlık ile inanç arasındaki farka karşı uyanık tutar. Victor’ın kaçınmacılığının karşı kutbudur, çünkü onun saiklerinin önemli olduğunu ısrarla vurgular.
Beth, Cherry Daiquiri adıyla anılan
Denny’nin yanındaki dansçıBeth, Cherry Daiquiri sahne adıyla dansçılık yapar. Victor başlangıçta onu teşhis edip yargılayacağı bir beden olarak görür; Denny ise onu bir insan olarak görür ve ona yakınlaşır. Taşlarla yapılan çalışmaya katılır ve amacı belirsiz kalan işe pratik katkıda bulunur. Beth’in varlığı, Denny’ye Victor’ın bakım veren rolü etrafında şekillenmeyen bir ilişki sunar; bu da Victor’ın merkezde kalma ihtiyacını sarsar. Açık sözlü ve kendinden emindir; değerinin Victor’ın görüşüne bağlı olmasını istemez.
Nico
Victor’ın destek grubu sevgilisiNico, Victor’la aynı destek toplantılarına katılır ve onun düzenli cinsel partnerlerinden biri olur. Şakacı ve girişkendir, ancak karşılaşmaları, çözmeye çalıştıklarını iddia ettikleri alışkanlıklara dolanmış hâlde kalır. Nico, annesi de dâhil Victor’ın hayatına dair ayrıntıları öğrenmek isterken Victor ilişkilerini seksin daha güvenli sınırları içinde tutmaya çalışır. Victor’ın tercih ettiği yakınlığın hem kolaylığını hem de bedelini temsil eder: Bedenler yakın olabilir, kişi ise tanınmamış kalabilir.
Eva Muehler
Bakım merkezindeki sincapEva, yutmayı unuttuğunda yiyecekleri çiğneyip giysilerinde saklayan, St. Anthony’s’de yaşayan yaşlı bir kadındır. Belleği onu eski bir kırgınlığın içinde hapseder ve Victor’ı geçmişinden bir adam sanır. Victor, sıkıntısını hafifletmek için doğaçlama bir rol yapma biçimine başvurur ve işlemediği bir zararın sorumluluğunu üstlenir. Eva’nın sahneleri, Victor’ın başkalarının suçluluğunu üstlenme dürtüsündeki hem şefkati hem de tehlikeyi açığa çıkarır.
Ursula
İş yerindeki sütçü kızUrsula, Colonial Dunsboro’da süt sağan bir hizmetçi ve Victor’ın iş arkadaşlarından biridir. Müzenin tarihî kostümünün altında gizlenen düzensizliği o da paylaşır; bazen Victor’a sorunlarını çözeceğini iddia etmeden fiziksel teselli sunar. Denny ve inşaat projesiyle ilgili gözlemleri, Victor’ın kaçınmayı yeğleyeceği bilgileri ona verir. Ursula’nın açık sözlülüğü, Victor’ın her karşılaşmayı bir gösteriye dönüştürme alışkanlığının karşıtıdır.
Gwen
Kurallara bağlı rol oyuncusuGwen, Victor’la bir bağımlılıktan kurtulma kitapçısı aracılığıyla tanışır ve ayrıntılı sınırları olan, karşılıklı rızaya dayalı bir rol yapma oyunu düzenler. Kontrol konusundaki ısrarı, insanların duygusal gücünü ararken tehlikeyi ne denli dikkatle kurgulayabildiklerini açığa çıkarır. Victor’ın onun koşullarına saygı göstermemesi, karşılaşmayı benmerkezciliğinin bir başka örneğine dönüştürür.
Anlatım Teknikleri
Lokantalarda sahte boğulma numaraları
Kahramanlar ve para yaratırVictor, yabancılar onu kurtarsın diye kasten boğuluyormuş gibi yapar. Kurtarıcıların adlarını kaydeder, sonradan gönderdikleri hediyeleri kabul eder ve Ida’nın bakım masraflarını karşılamaya yardım etmeleri için onlardan para ister. Bu düzenek, her kurtarıcıya değerli bir hikâye, Victor’a ise geçici bir aile sunar; böylece dolandırıcılık yalnızca maddi olmaktan çıkar ve duygusal açıdan karmaşıklaşır. Bunun tekrarlanması, Victor’ın gerçekten boğulduğu ve kurtarılmanın ne anlama geldiğine artık kendisinin karar veremediği son sorgu sahnesinin de zeminini hazırlar.
Dördüncü adım defteri
Belleği kanıta dönüştürürVictor’ın iyileşme programı, davranışlarının kapsamlı bir dökümünü tutmasını ister. Bunu tamamlamayı erteler, sonra cinsel geçmişini ve başkalarının yaptığı yanlışların suçunu üstlenme alışkanlığını sarı bir deftere yazar. Defterin amacı inkârı zorlaştırmaktır, ancak Ida’nın ölümünden sonra polislerin inceleyebileceği bir kayda da dönüşür. İtirafı, öz farkındalığı ve ifşa olmayı tek bir nesnede bir araya getirerek bir eylemi adlandırmanın o eylemin sorumluluğunu üstlenmekle aynı şey olup olmadığını sınar.
Uçurumdaki gölge
Kimliği bir siluete dönüştürürIda, Victor çocukken gölgesini bir uçuruma boyar ve ona, hayal ettiği kişiye dönüşeceğini söyler. Öykü daha sonra yaşamı biçimlendirme ya da koruma girişimleri olarak imgelere, haritalara ve yapılara geri döner. Gölge, bir insanın anlaşılmadan temsil edilebileceğini düşündürür; Victor çaresizliği sergilediğinde ya da başka bir kimliğe büründüğünde bu sorun yinelenir. Gölgenin son yankısı, Victor’ın Paige’in hikâyesinin doğru olup olmadığına karar veremediği, ama onu gözden çıkarılabilir biri olarak görmeyi de reddettiği sırada onun siluetini çizmesinde görülür.
Denny’nin taşları
İyileşmeyi görünür kılarDenny, takıntılı davranışına yenik düşmediği her gün için bir taş toplar, sonra bu taşlarla boş bir arsada bir yapı inşa eder. Bir alışkanlığın yerine geçmek üzere başlayan bu uğraş önce Victor’ın evini doldurup onu kaygılandırır, ancak Beth’in de katıldığı ortak bir projeye dönüşür. Yarım kalmış yapı, bir amaç ya da kalıcı bir sonuç vadetmeden Denny’nin çabasını görünür kılar. Kalabalığın yapıyı yıkması, bir şey yaratmanın değerinin onun ayakta kalmasına bağlı olup olmadığını sınar. Son yeniden inşa eylemi, dikkati anıttan sürece çevirir.
PDF İndir
EPUB İndir
.epub dijital kitap formatı; telefonlarda, tabletlerde ve e-kitap okuyucularda okumak için idealdir.